1.
Không khí vốn đã ngượng ngập, sau câu nói của tôi liền trở nên nặng nề đến quái lạ.Con trai lập tức ngẩng đầu, ánh mắt thoáng hoảng hốt; còn con dâu, mặt cũng biến sắc, nhưng chỉ một giây sau đã lấy lại bình tĩnh, cười gượng:
“Mẹ à, mẹ xem kìa, có cần phải nhỏ nhen vậy không? Con đâu nói phải truy xét ba xu đó, chỉ là muốn nghe mẹ nói rõ một câu thôi.Giờ bọn con trên có cha mẹ già, dưới có con nhỏ, mỗi đồng tiền đều phải tính từng li từng tí. Nếu ngay cả ba xu cũng bị người khác nhòm ngó thì làm sao mà sống nổi, mẹ nói xem có đúng không?”
Nghe giọng con dâu dịu lại, đám họ hàng lập tức chen vào hòa giải:“Nhà nào chả có chuyện vặt, ba xu thì coi như trẻ con mua kẹo đi.”“Tiểu Vi cũng chỉ nói chuyện chứ không có ý gì đâu, lễ Trung Thu mà, đừng để mất vui.”
Nhưng mấy câu đó rót vào tai tôi lại nghe chói tai đến lạ.Tôi đang định nói rõ ràng mọi chuyện thì con dâu lại không nhịn được, giọng the thé chen vào:
“Không thể nói qua loa như vậy được. Con người sống phải rạch ròi, trắng đen rõ ràng.Con không phải kẻ keo kiệt gì, nhưng ba xu một bữa, ba bữa một ngày, một tháng là hai mươi bảy tệ, một năm cũng hơn ba trăm rồi đấy.Đó mới chỉ là phần bị phát hiện, còn phần chưa phát hiện thì ai biết được bao nhiêu?
Anh em ruột còn phải tính sòng phẳng, huống hồ là tiền trong nhà.Mỗi tháng con đưa mẹ ba ngàn tiền chi tiêu, mà chẳng bao giờ thấy dư được xu nào.Con chẳng lẽ không có quyền biết tiền đó đi đâu sao?”
Cô ta nói rành rọt, lý lẽ tuôn ra như nước chảy mây trôi.Đến mức con trai tôi — người từng tin mẹ vô điều kiện — giờ cũng nhìn tôi bằng ánh mắt nghi hoặc.
Tôi chưa bao giờ nghĩ con dâu lại có thể nghĩ về tôi như thế — tim tôi như bị bóp nghẹt, suýt chút nữa không thở nổi.Tôi hít sâu, cố giữ bình tĩnh, nhưng vẫn không nhịn được mà phản bác:
“Thứ nhất, tôi đã nói rất rõ rồi — ba xu đó là do thằng bé lấy đi chơi, tôi không hề bỏ túi riêng!Thứ hai, tôi chưa từng tham của ai một đồng, ngược lại các con thử hỏi lòng mình xem — từ ngày tôi giúp trông con, mỗi tháng tôi còn phải bù thêm bao nhiêu vào cái nhà này?Có bằng chứng thì cứ mang ra, còn không thì đừng vu oan giá họa!”
Cả nhà bốn người sống ở thành phố lớn, mỗi tháng con trai con dâu chỉ đưa tôi ba nghìn tệ để lo mọi sinh hoạt.Trừ đi phí quản lý, điện nước, gas, còn lại mỗi ngày chỉ vài chục tệ để chi tiêu.Vậy mà từng bữa cơm đều phải có thịt tươi, trứng sạch, sữa mới, còn thêm cả hoa quả nhập khẩu cho đứa nhỏ.Ba nghìn tệ — thần tiên xuống nấu cũng chẳng đủ!
Thấy con cái áp lực, tôi thương, không nói một lời, tự bỏ tiền tiết kiệm ra bù thêm, chỉ mong chúng sống thoải mái hơn.Vậy mà giờ, trong lời nói của con dâu, tôi lại biến thành người tham lam, vụ lợi, chuyên ăn chặn của con cái.Cái tội này, tôi tuyệt đối không nhận!
Con dâu nghẹn lời hồi lâu, cuối cùng vẫn cố cãi cùn:“Cần gì bằng chứng? Nếu mẹ cố tình ăn tiền chênh, năm tệ rau xanh cũng có thể nói sáu tệ, rồi để ông chủ trả lại một tệ tiền mặt. Mẹ cao tay thế, làm sao để lại dấu vết chứ?Nếu đúng như mẹ nói, ba xu đó không bị ăn chặn, thế nó đi đâu rồi?”
Mọi người trong bàn tiệc đều im phăng phắc, không khí ngột ngạt đến mức có thể nghe rõ tiếng hít thở.Ai nấy đều nhìn tôi bằng ánh mắt khó xử.Lại là ba xu ấy! Cái con số nhỏ nhoi mà như cái gai đâm thẳng vào tim tôi.
Tôi uất nghẹn, không nói thêm lời nào, kéo ngay thằng cháu trai lại, lật tung từng túi áo túi quần.Sau đó lại quay khắp nhà lục tìm, nhưng lục nát cả phòng vẫn chẳng thấy ba đồng xu đâu.
Tôi hỏi, thằng bé chỉ ngơ ngác đáp đi đáp lại mấy chữ:“Không biết... không thấy...”
Ba xu — chẳng đáng gì,nhưng cũng đủ làm tan nát một gia đình.
Thấy tôi giận đến mức mặt tái đi, mấy người họ hàng cũng vội vàng đứng dậy, vừa khuyên vừa giúp tôi tìm khắp nơi.
Con dâu lại ôm chặt đứa nhỏ trong lòng, mặt mày hả hê:“Mẹ à, thằng bé không lấy thì là không lấy. Mẹ định vì ba xu mà ép cháu mình nói dối sao?”
Một vài người thân thấy cô ta càng nói càng quá, liền kéo nhẹ tay áo, khẽ can:“Tiểu Vi à, mẹ chồng con không phải người như vậy đâu.”“Bà ấy lương hưu mỗi tháng năm, sáu nghìn, đâu đến mức tiếc ba xu. Trung Thu mà, bỏ qua đi con.”
Con dâu thấy tôi tìm mãi vẫn chẳng ra đồng xu nào, ánh mắt càng lúc càng vững vàng, giọng lại chuyển sang u buồn, như thể mình mới là người bị hại:“Thôi, mọi người đừng tìm nữa. Con nói cũng chẳng phải vì ba xu tiền lẻ, chỉ là… thấy tủi thân.Con với anh Viễn ngày ngày vất vả ngoài kia kiếm tiền nuôi cả nhà, mẹ ở nhà mưa chẳng tới, nắng chẳng chạm, cơm nước sẵn sàng, vậy mà còn phải chịu những chuyện nhỏ nhặt thế này… Con chỉ là nhất thời không kìm được.”
Nói đến đây, cô ta cúi đầu, rút khăn lau nước mắt, dáng vẻ đáng thương đến mức khiến người ngoài nhìn vào đều mủi lòng.Ngay lập tức, mọi người lại nhao nhao lên hòa giải:“Thôi thôi, trẻ con đi làm ngoài cũng khổ cực, mẹ già có lẽ nhớ nhầm thôi, đừng chấp nữa.”
Thằng bé Thông Thông cũng hùa theo, giọng nũng nịu:“Bà nội xấu, bắt nạt mẹ! Con không cần bà nữa!”
Tôi chết lặng.Một đứa bé, mới mấy tuổi đầu, đã bị người lớn dạy cho cách hắt hủi bà nội chỉ vì… ba xu.
Giữa lúc ấy, người con trai từng khiến tôi tự hào — Hứa Viễn — cuối cùng cũng mở miệng.Câu đầu tiên anh ta nói lại là:
“Mẹ, thôi đừng làm ầm nữa. Chỉ là chuyện ba xu, Tiểu Vi cũng đâu phải người nhỏ nhen.Cô ấy chỉ lỡ lời, mẹ nghe qua là được rồi.Có thì sửa, không thì coi như rút kinh nghiệm, việc gì phải làm loạn đến thế?”
Giọng anh ta bình thản, nghe thì như khuyên nhủ, nhưng từng chữ lại như dao cắt vào tim.Ba xu — nhỏ đến mức chẳng ai thèm để ý,vậy mà lại đủ để bóc trần khoảng cách lạnh lùng giữa mẹ và con, giữa máu mủ ruột thịt và người dưng.
2.
Trái tim tôi như chìm xuống đáy vực.Trước mặt là đứa con trai không phân trắng đen, miệng nói hòa giải mà lòng lại ngả hẳn về phía vợ, cùng đứa cháu nhỏ đang trừng mắt nhìn tôi đầy giận dữ — tôi chỉ cảm thấy mình đã nuôi nhầm hai con sói mắt trắng!
Thật sự, quá chán nản.
Tôi cắn chặt môi, cố nuốt ngược dòng nước mắt vừa trào lên, ngồi phịch xuống ghế, giọng lạnh như thép:
“Được thôi.Nếu con ruột của mẹ cũng không tin mẹ, thì gọi công an đến đi.Tôi không chấp nhận bị bôi nhọ danh dự, bị vu khống nhân phẩm như thế.Để công an đến chứng minh xem ai mới là người nói dối!”
Không khí trong phòng lại chìm xuống một lần nữa, nặng nề đến mức kim rơi cũng nghe thấy tiếng.
Con trai và con dâu nghe xong đều biến sắc.Hứa Viễn ngập ngừng vài giây rồi vội nặn ra nụ cười, nhẹ nhàng đỡ vai tôi, giọng cố tỏ ra ôn hòa:“Mẹ, mẹ đừng nói thế. Chúng con đâu có ý nghi ngờ mẹ. Hay là… thôi bỏ qua đi, coi như chưa có chuyện gì nhé?Cũng là nể mặt con, chứ làm to chuyện ra, để công an đến nhà thì mất mặt lắm, người ngoài nhìn vào lại cười chê.”
Con dâu cũng lập tức phụ họa, vẻ gượng gạo nhưng cố tỏ ra thân tình:“Đúng đấy mẹ, con cũng nói rồi mà, coi như xong đi. Đừng để trong lòng nữa, con cũng chẳng để ý đâu.Mẹ xem, hôm nay Trung Thu, mọi người ăn cho vui đi, chuyện nhỏ xíu thôi.”
Nói xong, cô ta thản nhiên ngồi xuống, gắp lấy con cua lớn, cúi đầu tách mai, làm như chưa từng có gì xảy ra.
Xong?Vậy còn những lời sỉ nhục mà tôi phải chịu thì sao?Còn danh dự, lòng tự trọng, niềm tin bị chà đạp của tôi thì sao?
Cơn giận dồn lên, máu trong người như sôi trào.Tôi hít sâu một hơi, ép mình bình tĩnh, rồi dằn từng chữ rõ ràng:
“Không được.Chuyện này phải làm rõ.Tôi – Lư Phân Phương – không thể mang cái tiếng mập mờ, dơ bẩn như thế!
Từ ngày tôi dọn đến đây, mọi khoản chi tiêu sinh hoạt, từng đồng từng cắc, tôi đều ghi chép lại cẩn thận.Hóa đơn, biên lai chuyển khoản, tôi đều giao cho con giữ hộ.Viễn, con cũng rõ chuyện này.Vậy dựa vào đâu mà các con dám mở miệng vu oan cho mẹ mình?”
Con dâu nghe tôi nói xong, chỉ khẽ cười nhạt, liếc quanh đám họ hàng rồi thở dài, giọng nửa oán nửa than:
“Ôi mẹ ơi, sao mẹ cứ chấp làm gì thế. Con đâu có nói nặng lời gì cho cam.Ngày thường con thấy mẹ đi chợ tính toán kỹ lắm, từng xu chẳng lệch,hôm nay con chỉ muốn so lại cho rõ ràng, đã thành tội rồi sao?
Cũng đúng thôi, làm dâu thật khó.Nếu là mẹ ruột con, dù con có nói sao, mẹ cũng chẳng giận thế này đâu.Thôi được rồi, sau này con không kiểm tra gì nữa, mẹ muốn tiêu sao thì tiêu vậy, con mặc kệ!”
Tôi nghe mà đầu ong ong, tức đến mức hai tay run bần bật.Nếu không xem cô ta như con gái, liệu tôi có phải vất vả hầu hạ, quán xuyến từng bữa ăn giấc ngủ cho cả nhà cô ta suốt mấy năm nay không?
Mà tôi ghi chép chi tiêu rõ ràng thì có gì sai?Ngược lại, chính cô ta mới là người tính toán từng đồng từng cắc!
Từng khoản chi tiêu trong nhà đều phải báo lại,đến cả tiền mua rau mua thịt hằng ngày, cô ta cũng chia sẵn rồi chuyển vào đúng đêm hôm trước.
Tôi từng góp ý: “Cứ gửi theo tháng cho tiện, khỏi phiền phức.”Nhưng cô ta cười, bảo sợ tôi “bị lừa đảo qua điện thoại”, rồi lại nói rằng “chi tiêu theo kế hoạch sẽ dễ kiểm soát hơn”.Nghe có lý, tôi cũng chẳng muốn đôi co, đành thuận theo.
Miệng thì bảo tôi hay tính toán,nhưng mỗi lần gửi tiền, nửa xu cũng không dư.Ngày lễ ngày tết, dù phải đãi họ hàng, cô ta cũng chưa từng tăng thêm đồng nào trong khoản sinh hoạt phí.Mọi khoản phát sinh, cô ta đều mặc định tôi tự bỏ ra.
Cứ nhìn ngay bữa tiệc Trung Thu tối nay mà xem —thịt gà, vịt, cá, cua, hải sâm,tất cả đều là danh sách cô ta soạn sẵn từ trước, giao lại cho tôi rồi đi shopping nguyên ngày.Mọi nguyên liệu, tôi đều tự bỏ tiền ra mua,mọi món ăn, tôi một mình lo từ sáng sớm đến tận chập tối.
Vậy mà giờ đây, chỉ vì ba xu,tôi lại bị cô ta dựng thành kẻ tham lam, gian dối,mà đám người kia còn hùa vào bênh vực.
Thật nực cười!Hóa ra trong nhà này,tình thân cũng có thể bị cân đo bằng… vài đồng tiền lẻ.
Số tiền con dâu đưa cho tôi, đến buổi chiều ra siêu thị mua ít hoa quả và vài chai nước cũng chẳng đủ.Tôi có thể chịu thiệt, nhưng chịu thiệt rồi còn bị nói là tham lam, thì thật sự nuốt không trôi.
Giữa ánh mắt nghi hoặc của mọi người, tôi đứng dậy, đi vào phòng lấy cuốn sổ chi tiêu mang ra, đặt mạnh xuống bàn ăn:
“Được, đã nói tôi hay tính toán, vậy thì hôm nay chúng ta tính cho rõ trước mặt mọi người.Mỗi tháng các con đưa ba nghìn tệ tiền sinh hoạt, trừ phí điện nước, gas, và phí quản lý chung cư, còn lại khoảng hai nghìn bốn.Tính trung bình mỗi ngày tám mươi tệ.Trong đó, riêng tiền sữa đặt cho thằng bé mười tệ, tiền hoa quả hai mươi, vậy còn sáu mươi tệ để lo ba bữa cơm cho cả nhà…”
Tôi mới nói đến đây, con dâu đã bật cười khẩy, giọng the thé cắt ngang:
“Khoan đã, mẹ tính kiểu đó thì không đúng rồi.Nhà này đâu phải ba người, mà là bốn người cơ mà!Mẹ nghĩ xem, mẹ ở nhà tụi con, chẳng lẽ không dùng điện, không tắm nước nóng, không nấu ăn bằng gas?Trong khu này, phòng ngủ phụ thuê cũng phải một nghìn năm trăm tệ một tháng,chúng con không thu tiền nhà của mẹ là đã nể lắm rồi,chứ tiền mẹ tiêu hằng ngày chẳng lẽ cũng phải tính hết vào phần của tụi con sao?”
Cô ta nói xong, môi cong nhẹ, ánh mắt đầy ý mỉa mai.Không khí trong phòng bỗng đặc quánh, từng người nhìn tôi, lại nhìn con dâu — chẳng ai dám lên tiếng.
Tôi chỉ thấy lòng mình lạnh như tro.Hóa ra trong mắt cô ta, tôi – người nuôi con, bồng cháu, dốc hết cả tuổi già để vun vén cho cái nhà này –lại chỉ là một người ở trọ miễn phí.