4
Tưởng đâu đêm ấy sẽ khó ngủ, không ngờ lại say giấc không mộng, mãi tới khi nghe tiếng chén bát đổ vỡ, mới bừng tỉnh.
Ta đẩy cửa bước ra, chỉ thấy Phùng Chiếu Thu giận dữ, trừng trừng nhìn một phụ nhân đứng đối diện, chẳng khác nào Hộ Pháp Kim Cang.
Thấy ta ra, bà cố gắng nặn ra một nụ cười:
“Niệm Chi, con về phòng nghỉ trước đi.”
Ta còn chưa kịp phản ứng, thì phụ nhân đối diện đã nở nụ cười nịnh nọt, giành lấy lời:
“Xem xem, dung mạo thế này, trách nào người ta giữa đêm cũng tới tìm ta nhờ làm mối!
“Nha đầu Niệm Chi này, ta không nói ngoa đâu, trong thôn Bảo Hoa này ai chẳng biết nhà họ Trương của Trương Tuấn là giàu nhất? Biết bao cô nương tranh nhau muốn gả cho hắn, chỉ có ngươi là có phúc phần này thôi…”
Phùng Chiếu Thu giận tím mặt, quát to:
“Nói bậy nói bạ! Hắn mặt dày tới cầu thân, lại còn bày đặt kén chọn? Còn dám nói là phúc phần của con gái ta? Phi! Cút!”
Bà mối bị mắng nhưng vẫn cười nịnh nọt, đoán chừng là thấy Phùng Chiếu Thu dữ dằn khó đối phó, liền quay sang ta, nói:
“Nam lớn cưới vợ, nữ lớn gả chồng, đến tuổi rồi thì nên bàn hôn sự, bằng không chẳng mấy mà thành đại cô nương lớn tuổi, người ta lại cười chê.
“Ta cũng là vì lòng tốt mới tới khuyên nhủ, Niệm Chi cô nương, ngươi cũng nên nói với mẫu thân ngươi một câu, nữ lớn không thể giữ, giữ lâu hóa thù đó!”
Một câu vừa nói vừa châm chọc, lại xen cả gièm pha.
Ở phủ Hầu cũng có chuyện tranh đấu khẩu chiến, nhưng thường vòng vo ẩn ý, ít khi nào thô lỗ trắng trợn đến vậy.
Phùng Chiếu Thu tức đến mức không nói lời nào, xoay người vào bếp xách luôn con dao lớn, khí thế ngút trời xông ra.
Bà mối nhìn thấy, sợ đến tái mặt, quay đầu bỏ chạy, vừa chạy vừa mắng:
“Cái thứ điên khùng! Suốt đời cũng đừng mơ gả nổi con gái!”
Phùng Chiếu Thu chẳng thèm đuổi theo, chỉ thét một câu:
“Cút! Ngươi còn dám đến nữa, ta cho ngươi nằm cáng về!”
Bà mối chạy khuất bóng rồi, bàn tay Phùng Chiếu Thu vẫn còn run.
Bà giận thật rồi.
“Cái thứ gì đâu, dám đánh chủ ý lên con gái ta? Coi thường nhà họ Phùng chúng ta không có người hả? Nói cho các ngươi biết, ta giế//t súc sinh còn nhiều hơn cơm ăn, không thiếu một con đâu!”
Sợ bà lỡ tay làm bị thương chính mình, ta giành lấy con dao:
“Từ chối là được rồi, sao phải tức giận đến vậy?”
Giang Nhụy ôm chậu nước đi tới, đứng ở cửa viện hất một chậu ra ngoài, miệng còn lẩm bẩm:
“Xua xui đuổi rủi!
“Niệm Chi Tỷ tỷ, tỷ không biết đâu, tên Trương Tuấn ấy, tên thì nghe hay đấy, nhưng mặt mũi chẳng ra làm sao! Ngoại hình đã không ra gì, tính tình lại càng tệ!
“Hắn lấy hai đời vợ rồi, cả hai đều bị hắn đánh cho chạy mất dép đấy!”
Nay đã ngoài ba mươi, rỗi việc ăn bám, tiêu mãi cũng hết, trong thôn nhà ai tử tế lại chẳng chán ghét hắn? Ấy vậy mà còn dám mặt dày đến cầu thân ngươi? Thật đúng là không biết xấu hổ!
“Ta đến muộn mất rồi, chậu nước kia lẽ ra phải hắt thẳng vào mặt mụ mối đó mới đúng! Cứ tưởng ai cũng dễ bắt nạt chắc? Phi!”
Chuyện này tuy khiến người khó chịu, song lại giúp ta nhìn rõ bản thân hơn.
Nếu còn ở phủ Hầu, hạng người như hắn, làm phu khiêng kiệu cũng không xứng.
Nhưng ở Bảo Hoa thôn, nếu ta thật sự muốn bàn chuyện hôn sự, dẫu có chọn lựa kỹ càng tới đâu, thì cũng chẳng qua là một kẻ “Trương Tuấn” tốt hơn đôi chút.
Khoảng cách giữa công khanh và thứ dân, đâu chỉ là ăn mặc đi đứng?
Trong lòng ta sinh ra nỗi hoảng sợ. Có lẽ biểu hiện quá rõ, khiến Phùng Chiếu Thu nắm lấy tay ta, dịu giọng nói:
“Niệm Chi, ta đã tìm phu tử cho con rồi. Con đi học đi. Nếu có thiên tư, thì đi thi vào cục nội quan. Nếu không, học ít toán số cũng được, sau này cùng ta buôn bán mưu sinh.”
Phải rồi, bản triều lập sáu cục trong nội cung, tuyển chọn giống như khoa cử, không xét dung mạo, chỉ xét tài học.
Tay Phùng Chiếu Thu thô ráp mà rắn rỏi, giống hệt như lời nói của bà vậy—
“Niệm Chi, ta tuyệt đối không để con bị chôn vùi nơi này, tuyệt đối không!”
5
Bảo Hoa thôn từng có một vị điển ký chính thất phẩm, đưa cả cha mẫu thân huynh đệ tiến kinh, một nhà thoát ly bùn đất.
Bởi vậy trong thôn từ trước đến nay đều lưu truyền phong khí nữ nhi đọc sách.
Giang Nhụy là một trong số đó, còn vị phu tử mà ta sắp bái kiến, cũng là thầy của nàng.
Phùng Chiếu Thu vốn định đích thân đưa ta đi bái sư, nào ngờ sáng hôm ấy bò mẹ trong nhà trở dạ, bà không rời được, đành gửi gắm ta cho Giang Nhụy chăm sóc.
“Phu tử tuổi tuy trẻ, nhưng tài học xuất chúng. Nghe nói vốn là thiên kim tiểu thư của quan lớn kinh thành, sau khi phu quân mất sớm thì lập chí không tái giá, lui về Bảo Hoa thôn ẩn cư.”
Giang Nhụy nói như trút đậu, đem chuyện phu tử kể không sót một lời.
Tiểu thư quan gia, lời nói hành động thường ràng buộc với tiền đồ cha anh, chỉ nói đến phấn son cũng phải giữ ý ba phần.
Giang Nhụy và ta tương lai rất có thể sẽ tranh đấu trên trường thi, vậy mà nàng không hề giấu giếm lấy một câu — điều ấy khác hẳn với thế giới ta từng biết.
Ta đem ý nghĩ ấy nói với nàng, Giang Nhụy cười sảng khoái, như ánh hồng buổi sớm rực rỡ:
“Tỷ gặp phu tử rồi sẽ rõ.”
Nhà phu tử ở sát mép hồ, dựa nước mà dựng, chỉ có một lối nhỏ dẫn vào.
Dọc đường hoa nở liễu rủ, bước đi giữa cảnh phân hoa phất liễu, thanh nhã đến lạ, tựa như đào nguyên nơi thôn dã.
Cuối đường là hàng rào tre xanh biếc, cổng tre mở rộng. Trong viện, một nữ tử vận đạo bào đang đứng dưới cây... ngửa đầu uống rượu?
Thấy Giang Nhụy tới, nàng vỗ trán than:
“Chế//t rồi, quên mất hôm nay là ngày khai học!”
Giang Nhụy bất lực đáp:
“Phu tử, còn chưa ai tới đâu, người mau tỉnh rượu một chút đi!”
Tề Kiến Chân đặt vò rượu xuống, ánh mắt đảo qua mặt ta, trầm ngâm nói:
“Tiểu cô nương này, hình như đã gặp ở đâu rồi thì phải?”
Giang Nhụy đỡ trán:
“Hôm trước con có nói rồi mà, đây là nữ nhi của dì Phùng, mới từ kinh thành trở về. Nếu phu tử từng gặp qua cũng chẳng lạ. Giờ gần đến giờ rồi, người mau chuẩn bị một chút đi.”
Tề Kiến Chân “à” một tiếng:
“Dì Phùng trông cũng quen quen.”
“Chẳng quen sao được? Măng trúc người ăn mỗi năm đều là dì Phùng đi núi đào cho đấy.”
Giang Nhụy quay đầu bảo ta:
“Bà ấy còn chưa tỉnh rượu, nói năng hồ đồ. Vốn định đến sớm nhận tên, ai ngờ bà lại uống rượu nữa. Ta xem sáng nay coi như bỏ, chiều mà tỉnh được thì xem như may. Đi thôi, ta đưa tỷ vào chỗ ngồi.”
Thư đường cũng được dựng bằng tre, để lấy ánh sáng nên chỉ xây nửa bức tường.
Bên ngoài là rừng trúc xanh ngát, gió hồ thổi qua, mùi tanh nước bị rừng tre cản lại, chỉ còn lại hương thanh mát của trúc thoảng lên má.
Người ta nói phú quý ba đời mới biết ăn mặc, chỉ nhìn nơi ở cũng đủ thấy Tề Kiến Chân là người dụng tâm khéo léo, e rằng xuất thân chẳng tầm thường.
Song những điều ấy chẳng liên can gì đến ta.
Ta ngồi vào bàn, trước mặt là một quyển Xuân Thu.
Ta từng thấy quyển sách này trong tay Lạc Như, Diêm phu nhân từng dạy nàng từng chữ một.
Mà nay, sách này thuộc về ta rồi.
Ta không cần phải nép mình bên khe cửa, len lén nhìn vào hạnh phúc không thuộc về mình nữa.
Phùng Chiếu Thu sẽ vì ta mà dựng một mái nhà, chống chọi gió sương như Diêm phu nhân từng làm với Lạc Như.
6
Lúc Tề Kiến Chân trở lại, học trò trong viện đã đông đủ.
Chỉ mười mấy người, đều là thiếu nữ lanh lợi thông minh.
Lên lớp rồi, nàng chẳng còn dáng vẻ phóng túng thường ngày, ngược lại có vài phần nghiêm cẩn, mang phong thái người làm thầy.
“Phùng Niệm Chi?”
“Học trò có mặt.”
“Đã từng biết chữ chưa?”
“Biết được ít nhiều.”
“Đã đọc qua sách gì?”
“Tam Tự Kinh…”
Tề Kiến Chân nhướng mày:
“Đường đường phủ Hầu, lại keo kiệt đến mức ấy sao?”
Ta cúi đầu, không đáp.
Nàng lại nói:
“Tam Tự Kinh cũng không tệ. Đạo lý nhân sinh phần lớn đều nằm trong đó, còn hơn bắt ngươi học Nữ Giới.”
“Hôm nay là buổi đầu, ta nhắc lại một lượt những lời vô ích.”
“Các ngươi đã đến đây học, hẳn đều mong lĩnh được bản sự chân thực.
Nơi ta không dạy nữ tắc, không dạy cách chiều chồng.
Nếu đến đây chỉ vì mong gả chồng cho tốt, vậy là vào nhầm cửa rồi — sớm quay đầu mới phải.”
Đây là lần đầu tiên ta nghe Tề Kiến Chân giảng bài.
Nàng hài hước, lời nói giản dị mà thâm thúy, điển cố nào qua miệng nàng cũng trở nên sáng tỏ dễ hiểu.
Một tiết học qua đi, ta ngồi ngây ngẩn như kẻ lạc vào mộng.
Giang Nhụy đem dáng vẻ mê mẩn của ta kể lại với Phùng Chiếu Thu, vốn định trêu bà vui vẻ, nào ngờ càng kể, tay bà chẻ củi càng mạnh, chân mày càng nhíu chặt.
“Dì Phùng, người không vui ư?”
Phùng Chiếu Thu đáp:
“Vui chứ. Từ nay về sau, bất luận là ai cũng không được ngăn cản Niệm Chi đọc sách. Ta sao có thể không vui?”
Gió nổi lên, tóc bà cuốn tro bụi, rồi rơi rụng xuống gương mặt hằn đầy nếp nhăn.
Bà thật chẳng liên quan gì tới hai chữ ‘xinh đẹp’.
Nhưng khoảnh khắc ấy, ta lại tha thiết mong muốn — được trở thành bà.
Ngày tháng cứ thế trôi qua lặng lẽ.
Sáng ta đến thư đường đọc sách, chiều về thì cơm canh đã sẵn.
Bà thật tháo vát, ruộng đồng, bò dê, gà vịt, rau quả... hễ việc nào kiếm ra bạc, bà đều không buông.
Ta muốn giúp đỡ, bà lại luôn từ chối. Đó là điều duy nhất bà không chiều theo ý ta.
Bà đang so bì với Diêm phu nhân.
“Chuyện trước kia ngươi không phải làm, giờ cũng không cần làm.”
Nhớ lại dáng vẻ bà lúc nói câu ấy, ta bật cười thành tiếng.
Giang Nhụy ghé lại, nghiêng đầu hỏi:
“Không phải đang đọc Tả Truyện sao? Sao lại cười đến thế?”
Ta ngại mở miệng, chỉ khẽ mỉm cười lắc đầu.
“Quả nhiên là phong thái tiểu thư, lời nói cử chỉ đều cao quý. Giang Nhụy, ngươi có chen vào cũng bằng không, người ta chẳng buồn liếc tới đâu.”
Bằng hữu đồng môn ai nấy đều có tính tình riêng, đôi khi không hợp cũng là lẽ thường. Phương Vân chính là một người như vậy, giống như con nhím, thấy ai không thuận mắt liền buông lời châm chọc.
Giang Nhụy trợn mắt: “Liên quan gì tới ngươi?”
Phương Vân đập bàn đứng dậy: “Ngươi có thái độ gì vậy?”
“Ngươi thế nào, ta thế ấy. Cớ gì chỉ cho phép ngươi chỉ trỏ chúng ta? Ta thấy cái kiểu làm bộ tiểu thư chính là ngươi mới phải.”
“Ta là tiểu thư, ngươi là nha hoàn, được chưa? Ngày ngày cứ theo sát Phùng Niệm Chi như cái đuôi, chẳng biết xấu hổ sao?”
Giang Nhụy giận quá, vung tay ném quyển sách vào mặt Phương Vân. Phương Vân tức đến phát điên, lập tức nhào tới, hai người túm tóc nhau lăn lộn dưới đất.
Chúng ta khuyên can thế nào cũng không ngăn được, giữa lúc hỗn loạn, ta bị đẩy vào góc tường, va phải chậu sứ dùng để hạ nhiệt.
Tiếng sứ vỡ “loảng xoảng” cuối cùng cũng khiến hai người kia khựng lại. Giang Nhụy và Phương Vân đồng loạt cứng đờ, nhìn chằm chằm mảnh vỡ đầy đất, đồng thời hít sâu một hơi.
Giữa khoảng lặng ấy, Tề Kiến Chân bước vào.
Nàng nhìn hai người đang quấn lấy nhau dưới đất, khẽ “chậc” một tiếng: “Hai đứa các ngươi còn chơi cái trò này sao?”
Lại nhìn đống mảnh sứ dưới chân, kinh ngạc thốt lên: “Chơi thì chơi, sao lại lăn ra tấm ván đóng đinh thế kia? Định chuộc tội với ai vậy?”
Ta vội vàng cúi người xin lỗi: “Phu tử, con không cố ý… Không biết phải bồi thường bao nhiêu, con về nhà lấy bạc ngay.”
Tề Kiến Chân nói: “Ồ, cái chậu đó không phải của ta.”
Không phải của Tề phu tử, vậy chắc không phải đồ giá trên trời.
Ta vừa thở phào nhẹ nhõm, nàng lại nói tiếp: “Là của phu quân quá cố của ta. Ngươi đốt ít tiền vàng là được.”