Bà chẳng thèm liếc hắn, chỉ nói:
“Phu quân ta vừa mất chưa đầy mấy chục năm, các ngươi đã ức hiếp quả phụ cô nhi thế này sao? Nếu còn dám tiếp tục, ta lập tức ra điện dập đầu khấu cáo, xem thử chiếu chỉ các ngươi có thật hay không!”
Thấy khí thế bà dữ dội, đám người nọ biết hôm nay không thành, chuẩn bị chuồn.
Ai ngờ — đúng lúc đó Chu Tương Như trở về, trên tay còn mang thánh chỉ của Hoàng thượng.
Đám người kia thấy tình hình bất lợi, định chuồn, liền bị bắt ngay tại chỗ.
Chỉ còn lại Chu Tề — quỳ rạp giữa sân, ngửa mặt cầu xin:
“Con cứu cha với! Cha bị kẻ xấu xúi giục, con không thể vô tình vậy được!”
Chu Tương Như chỉ liếc hắn, lạnh nhạt:
“‘Cha’ mà phụ tử từ nhỏ đã bỏ rơi con ấy à? Giữa chúng ta, có tình cảm sao?”
Chu Tề lại bò sang ôm chân mẫu thân mình:
“Mẫu thân, cứu nhi tử với!”
Nhưng bà vẫn đứng yên không động.
Hắn quay sang nhìn ta:
“Ngươi cứu ta đi! Ta nguyện ý yêu ngươi! Ngươi gả vào Hầu phủ chẳng phải vì tình yêu của ta sao?”
Mặt dày đến mức nào mới nói ra được những lời này?
Ngươi nghĩ tình yêu ngươi đáng giá mấy đồng?
Ta khẽ lắc đầu, chậm rãi đáp:
“Tình yêu của ngươi quá nặng, ta không gánh nổi. Cứ để dành mà tặng cho Lý Uyển.”
Chu Tề lúc này mới hiểu — không còn ai cứu được hắn nữa.
Hắn ngồi bệt xuống, ánh mắt trống rỗng, lặng yên không nói.
Cho đến khi lính ngục tới lôi hắn đi.
Chỉ còn mẫu thân Chu Tề đứng bất động, nhìn theo bóng lưng con trai mình bị dẫn đi… rất lâu.
12
Ngày hành hình, ta và mẫu thân của Chu Tề đứng giữa biển người, lặng lẽ nhìn toàn bộ sự việc.
Chu Tề trông thấy mẫu thân mình, lập tức gào lên:
“Mẫu thân! Cứu nhi tử! Nhi tử không muốn chết!”
Trong đám đông, có người nhận ra thân phận hắn:
“Đó chẳng phải là con trai của lão Hầu gia sao?”
Tiếng xì xào không ngớt:
“Chu Tương Như cũng thật là độc, đến cha ruột cũng không tha.”
“Cha gì mà cha? Mấy năm trước hắn bỏ đi, để lại quả phụ cô nhi đấy thôi. May mà Trạng nguyên biết vươn lên, nếu không đã sớm mục nát rồi!”
“Thật tiếc cho lão Hầu gia, nửa đời chinh chiến, chết nơi sa trường, lại sinh ra đứa con thế này…”
“Chu đại nhân mới đúng là thanh thiên đại lão gia, xử sự công bằng không thiên vị.”
Gió thổi qua tóc bạc của mẫu thân Chu Tề, trên gương mặt từng trải lại thêm vài phần tang thương.
Bà đứng bất động, nghe con trai mình khóc lóc cầu xin, thế nhưng trong ánh mắt không còn là tình mẫu tử, mà chỉ còn vô vàn hối hận.
Không một người mẹ nào không muốn cứu con mình.
Nhưng bà chỉ nhìn con trai như kẻ xa lạ — không còn là đứa trẻ từng rúc trong lòng bà làm nũng, mà chỉ là kẻ tội nhân không thể che chở.
Khi đao rơi xuống, máu văng tung tóe. Tiếng gào thét lập tức im bặt.
Bà đứng trân trân nhìn đầu người rơi xuống, giọt lệ to như hạt đậu từ khóe mắt rơi xuống.
Một sinh mạng còn gào “mẫu thân” giây trước — giờ đây đã chia lìa thịt xương.
Ta đỡ lấy bà. Người phụ nữ một đời vất vả trụ cột đại trạch, giờ đây như bị rút cạn toàn bộ khí lực — chỉ còn lại xác thân sống mà như chết.
Một lúc sau, bà run rẩy nắm lấy tay ta:
“Ta… ta có lỗi với lão Hầu gia…”
Rồi vùng khỏi tay ta, đích thân thu dọn thi thể cho con trai.
Máu dính đầy tay bà, bà cũng không hề ghê sợ — như thể vẫn là đứa con trai từng làm nũng trong lòng mình năm nào.
—
Trên đời này, điều tàn nhẫn nhất không phải là “cha mẹ muốn nuôi con nhưng con không còn”, mà là:
Con phạm tội mà cha mẹ không thể cứu.
Giữa luật pháp và tình thân, cuối cùng Chu Tương Như chọn luật pháp.
Khi Chu Tương Như định tiến lên giúp, ta ngăn lại.
Vì ta biết — đó là sự kiên cường cuối cùng của một người mẹ.
—
Sau cái chết của Chu Tề, mẫu thân hắn không cho phép đưa bài vị vào từ đường.
Chỉ có một cái hòm gỗ thô sơ, chôn vội dưới đất lạnh.
Không ai cúng tế. Chỉ có Lý Uyển, vừa điên dại vừa gào khóc, lao đến mộ hắn, mắng mỏ:
“Đồ đàn ông bạc tình! Ngươi chết rồi, ta chẳng còn gì nữa!”
Tiếng khóc nghe mà ai cũng tưởng là thật tình.
Ai ngờ, ả lại nói:
“Lão nương đi theo ngươi bao năm, đến một xu cũng không có, giờ ngươi lại chết trước! Thật tức chết ta mà!”
Rồi… vừa khóc, vừa… cười.
—
13
Hôm sau, nha môn nhận đơn kiện — tố Chu Tương Như bất hiếu với mẹ, giết cha ruột, không xứng kế thừa tước vị Hầu phủ.
Người kiện… không ai khác, chính là Lý Uyển.
—
Có lẽ sau cái chết của Chu Tề, ả không còn chỗ bám víu, bèn muốn liều chết kéo theo người khác.
Quan chủ thẩm vụ này trên triều nhìn Chu Tương Như đứng bên dưới, đầy khó xử.
Một bên là quốc pháp, một bên là “trạng nguyên mới nổi”, đang được Thánh thượng coi trọng.
“Lão gia, ngài nhất định phải làm chủ cho dân nữ…”
Chu Tương Như quỳ dưới điện, sắc mặt u ám:
“Xin đại nhân xét rõ. Luật nước ta nghiêm minh, dù là hoàng tử cũng không thể phạm pháp, huống chi là cha ta?”
Lý Uyển mặt mày tái nhợt, rít lên:
“Ngươi dám ngụy biện? Giết cha ruột còn dám mạnh miệng? Sao ta lại sinh ra đứa súc sinh như ngươi!”
Chủ thẩm đập bàn, ngập ngừng:
“Chu Tương Như bất kính với mẫu thân, giết cha ruột — thật sự bất hiếu…”
Ta lập tức lên tiếng:
“Đây là khế ước. Trên đó viết rõ: Từ ngày ký tên, Chu Tương Như và Lý Uyển không còn quan hệ mẫu tử.”
Lý Uyển thấy khế ước, phát điên, đứng bật dậy:
“Tiện nhân! Ta biết ngay ngươi ép ta ký cái khế nô kia là có mưu đồ! Ngươi tính sẵn cả rồi!”
Ả liền lao đến xé rách khế ước.
Ta vỗ tay:
“Chiếu theo luật pháp triều đình — xé khế ước tại công đường là bằng chứng sợ tội. Khế ước dù không hiệu lực, cũng trở thành có hiệu lực.”
Ả rú lên, xông tới định đánh ta:
“Tiện nhân! Ngươi lại giở trò với ta!”
Chu Tương Như thấy vậy lập tức kéo ả lại.
Cả đại điện náo loạn. Chủ thẩm hét lớn:
“Dừng tay! Công đường nghiêm cấm hành hung! Bằng không… phạt đánh trượng theo luật!”
Lý Uyển mới chịu dừng.
Quan xử án lại nói:
“Nhưng hắn đã khiến cha chết, vậy có nên tước bỏ quyền thừa kế?”
Mọi người nhất thời không quyết.
Ta lại lấy ra tờ văn thư của mẫu thân Chu Tề từ tay áo.
Trên đó ghi rõ — Chu Tề không còn quan hệ với Chu gia.
Ta nhìn thẳng quan trên điện:
“Nếu một người tuân theo công lý mà lại chịu cảnh ngồi tù, thì triều đình này còn ai dám xử sự công minh?”
Sự quả quyết trong mắt ta khiến quan chủ thẩm đưa ra phán quyết:
“Chu Tương Như — không cần nuôi dưỡng sinh mẫu, vẫn được kế thừa tước vị.”
Lý Uyển quỳ rạp dưới đất, mất hồn.
Ai ngờ đúng lúc ấy, Chu Tương Như lên tiếng:
“Thảo dân… nguyện từ bỏ tước vị Hầu phủ.”
Cả triều điện chấn động. Lý Uyển sững người:
“Ngươi… ngươi không cần? Ngươi dám không cần?!”
Chu Tương Như nhìn ả lạnh băng:
“Không phải ai cũng thích cái danh hão này. Nếu cần… ta sẽ tự mình giành lấy.”
Ta nhìn ánh mắt nó kiên định, biết rằng — nó đã thật sự trưởng thành.
—
Trò hề này, cuối cùng khép lại bằng việc Chu Tương Như từ bỏ tước vị.
Vừa bước ra cửa công đường, Lý Uyển liền trượt chân ngã lăn xuống bậc thềm.
Bậc thềm không cao, ai ngờ đầu đập xuống đá — ứa máu.
Từ đó về sau — ả phát điên.
Nhưng… không ai rõ, là thật điên… hay điên giả.
—
Sau này, vì lập công, Chu Tương Như được Thánh thượng đặc biệt tín nhiệm, phái nhậm chức Giang Châu lệnh.
Thế là, chúng ta chuyển cả gia đình tới Giang Châu.
14
Sau khi đến Giang Châu, Chu Tương Như chuyên tâm cải cách, chăm lo đời sống dân sinh, trở thành vị quan phụ mẫu được muôn dân ca ngợi.
Cuối cùng cũng không phụ những năm tháng ta một tay dạy dỗ, gọt giũa.
Chỉ là… nhiều năm qua, nó chưa từng nhắc đến việc thành thân.
Ta từng ngấm ngầm nhắc khéo, nhưng lần nào nó cũng chỉ đáp:
“Con đang đợi một người.”
Ta lo lắng, dặn dò:
“Đừng học theo phụ thân con, vì một chữ tình mà vứt bỏ hết mọi thứ.”
Nó gật đầu:
“Mẫu thân yên tâm, hài nhi luôn ghi nhớ trọng trách của mình.”
Thế nên sau đó, ta cũng mặc kệ nó, không nhắc nữa.
—
Cho đến một ngày, nó đưa về một cô gái mặc hồng y.
Nàng ấy tính tình cởi mở, khí chất đĩnh đạc, vừa gặp ta đã khom người gọi “mẫu thân”, không hề rụt rè kiểu cách.
Phụ thân nàng là danh nho đất Giang Châu, con gái dạy ra chắc chắn không tầm thường.
Tuy nghe nói nàng không thích đọc sách, lại mê võ nghệ, nhưng thực chất học hành chẳng hề kém cạnh ai.
Phụ thân nàng vẫn thường bất lực than rằng: “Văn nhân mà sinh ra một võ tướng.”
Ta liền cười:
“Vậy thì vừa hay, nhà ta lại là võ tướng sinh ra một văn thần.”
Hai nhà — quả thật xứng đôi.
Thế là hôn sự được quyết định.
—
Sau khi thành thân, ta dần trao quyền quản sự cho nàng.
Nàng học rất nhanh, xử lý đâu ra đấy.
Đúng lúc đó, tây bắc loạn lạc, quân man xâm phạm, chiến sự nổi lên.
Ta nhìn thấy nàng lúc ấy — đã cải nam trang, thân khoác chiến bào, phong tư không thua kém nam nhân.
Nàng xin xuất chinh, Thánh thượng đã duyệt.
Khi ấy nàng vừa mới sinh con không lâu, Chu Tương Như nhìn mà đau lòng, nhưng vẫn lặng lẽ ủng hộ.
Trước lúc nàng đi, nó xin điều đến cùng đơn vị, cùng nàng ra chiến trường.
Đứa nhỏ để lại cho ta chăm sóc.
Ta đương nhiên gật đầu đồng ý.
Chăm trẻ — ta là giỏi nhất.
Con đường của ta đến đây là trọn vẹn rồi.
Phía trước, nên để người trẻ tiếp tục dấn thân.
Chỉ mong thiên hạ thái bình, quốc vận hưng thịnh, muôn đời muôn kiếp.
Hậu ký
Về sau, Chu Tương Như biên soạn một bộ luận thuyết.
Trong đó ghi lại hết thảy những lời dạy và đạo lý mà mẫu thân truyền cho.
Bộ luận ấy nhanh chóng lưu truyền khắp thiên hạ.
Để thế nhân biết rằng — sau một vị thanh quan là bóng dáng của một người mẹ vĩ đại.
Từ đó, bộ sách ấy trở thành tôn chỉ làm người, làm quan, còn được lưu truyền mãi về sau.
Ngoại truyện – Chu Tương Như
Năm ta sáu tuổi, ta bước vào viện của một nữ nhân.
Từ đó, cuộc đời ta thay đổi.
Khi ấy, ta lén theo cha — người ta gọi là cha — và nhìn thấy một người hoàn toàn khác mẹ ta.
Nàng ấy không chửi mắng, không gào thét.
Gặp chuyện thì bình tĩnh, tỉnh táo, như thể không gì có thể đánh bại nàng.
Mẫu thân ruột của ta — là một diễn viên xuất sắc.
Trước mặt ta và trước mặt cha ta là hai con người hoàn toàn khác.
Bà ta từng nói với ta:
“Ta sinh ngươi chỉ để bước vào Hầu phủ.”
Nhưng cho dù sinh ta rồi, Hầu phủ vẫn chẳng để bà vào cửa.
Thế là bà hết kiên nhẫn, không còn đoái hoài đến ta.
Trước năm 5 tuổi, ta chỉ được ăn cơm thừa canh cặn. Đừng nói đến y phục mới — ta chưa từng có.
Cha mẹ ta ân ái đến mức bỏ trốn mà quên mang theo con.
Nói ra thì ta thấy cũng may. Ít nhất… ta không còn phải sống trong la mắng.
—
Ta từng hỏi nàng:
“Mẫu thân, học hành có ích gì?”
Ta nói: “Để con giành cho người một tấm cáo mệnh.”
Nàng không vui.
Ta không hiểu. Chẳng phải nuôi ta là để ta báo đáp sao?
Sau đó nàng đưa ta đến Từ Ấu Cục — nơi nuôi dạy trẻ mồ côi.
Ta thấy nhiều đứa bé giống ta.
Chỉ khác là ta còn có mẹ.
Mẹ nói: Làm quan — không phải để vinh thân, mà để giải cứu bách tính khỏi cảnh lầm than.
Lần đầu tiên trong đời, ta biết — có người vì quốc gia mà hy sinh vô điều kiện.
—
Lớn lên, mẹ ruột ta luôn dây dưa, làm phiền.
Nhưng ta biết — ta chỉ có một người mẹ.
Là nàng ấy.
Tựa như tâm linh tương thông, nàng luôn biết ta nghĩ gì, làm gì.
Dù không nói ra, nàng luôn âm thầm đứng sau.
Nàng lạnh ngoài nóng trong, chưa từng mở miệng nói yêu, nhưng mỗi đêm ta ngủ — chăn luôn được đắp thêm.
Ta cảm nhận được tình thương mà trước kia chưa từng có.
—
Từng chút, từng chút… ta lớn lên.
Và ta biết — nàng chính là người mẹ duy nhất trong đời ta.
TOÀN VĂN HOÀN.