5.
Sau khi ông nhà tôi mất, có một ngày con dâu tôi ra khỏi nhà… rồi không bao giờ trở lại.
Chúng tôi dò hỏi khắp nơi, cuối cùng mới lần ra hành tung của nó.Nó theo một người đàn ông lạ mặt từ nơi khác đến, rồi cùng anh ta lên tàu rời đi.
Hai đứa nhỏ khóc suốt, gào lên đòi mẹ.Con trai tôi thức trắng gần như cả đêm, hút thuốc liên tục, người phủ đầy sương lạnh.
“Nếu mẹ có trách, cũng đừng trách Tĩnh Ngọc,”“Cô ấy theo con… thật sự không sống nổi.”“Con không có bản lĩnh, cô ấy cũng chẳng còn cách nào. Nếu cuộc sống còn đường để đi, cô ấy sẽ không bỏ đi như thế.”
Tôi gật đầu:“Mẹ biết.”
Tôi kéo chăn ôm chặt hai đứa nhỏ vào lòng hơn một chút.Trong lòng hiểu rất rõ:Con dâu tôi đã sợ hãi thật rồi.
Cuộc sống ngày càng khắc nghiệt, càng rệu rã.
Ở dãy nhà tập thể phía trước, mười mấy hộ trong đó đã bắt đầu sống nhờ vào… đàn bà ra ngoài “kiếm tiền”.
Ví dụ như Tiểu Quyên – cô gái thích tết hai bím tóc to, bóng mượt như rót dầu.
Đêm đến, chồng cô lại đạp xe chở vợ đến con hẻm nhỏ phía sau rạp múa hát.Trời gần sáng mới đón cô về.
Lúc đầu, còn kiếm được chút đỉnh.Tiểu Quyên cũng cười nói, coi như tạm ổn.Ít ra cả nhà còn có cái để ăn, không đến mức bụng dạ réo gọi suốt ngày.
Về sau, tiền kiếm được chẳng còn là bao.Chồng cô ta bắt đầu khó chịu ra mặt, chẳng buồn giả vờ nữa.
Tôi nhìn Tiểu Quyên mấy hôm nay, mặt mũi thâm tím, ánh mắt đờ đẫn như người mất hồn.Cả thân thể cô ấy… như bị rút sạch sức sống.
Còn gã đàn ông vô dụng kia thì vẫn không ngớt lèm bèm, hết chê cái này đến trách cái nọ.
Chị Mai bảo:“Loại đàn ông vô tích sự, tiền không kiếm được, vợ chẳng giữ nổi, còn không biết nhục là gì.”“Có giỏi thì kiếm cục gạch tự đập đầu đi, đỡ tốn một miệng ăn.”
Tiểu Quyên cũng vậy.Một lòng một dạ vì gia đình, hy sinh đủ điều, người ta vẫn chẳng coi ra gì.Cô ấy rốt cuộc là vì điều gì?
Vì cái gì à?Vì muốn giữ được hai đứa con còn có cơm ăn mà sống tiếp…
Cuối cùng, chị Mai cũng tô son đỏ, bước vào cái hẻm nhỏ mà trước đó Tiểu Quyên từng đi qua.Dường như, đó là định mệnh của những người đàn bà trong thời buổi ấy.
Con dâu tôi chọn trốn chạy…Nhưng ai mà không muốn chạy cơ chứ?
Tôi nhìn sang hai đứa nhỏ nằm cạnh, siết chặt hàm răng, ngẩng đầu lên nói với con trai:
“Kiên à, đất này lạnh lắm rồi.Chúng ta vào Nam thôi con.”
6.
Kiên cúi đầu, lí nhí:
“Mẹ à… không có tiền mua vé tàu.”
Lại là tiền.Vẫn là tiền.Cái từ đó, sao mà nghe mãi vẫn thấy đau.
Cháu tôi ngồi co ro trên giường đất, môi tím bầm, tủi thân níu lấy vạt áo tôi:
“Bà ơi… người con đau quá.”
Tôi vội ôm nó vào lòng, cổ họng nghẹn ứ, giọng run lên:
“Kiên… con nhìn con trai mình đi!Mẹ với con có chết cũng không sao…Nhưng nó mới ba tuổi thôi…”
“Nhưng mẹ… nhà mình thật sự không còn tiền…”
Kiên bỗng gào lên:“Ra ngoài thì sao? Ở đâu cũng cần tiền! Nhà cửa, ăn uống, chữa bệnh – thứ gì cũng đòi tiền!”
“Thì đi làm! Con cao to, đi khuân vác cũng kiếm được bữa cơm mà sống!”
Kiên trợn mắt, đỏ ngầu:
“Người ta không tuyển!Mẹ có coi thời sự không? Không chỉ mình nhà mình đâu! Khắp nơi người ta đều đang mất việc!”
Tôi… không biết nói gì nữa.Chỉ biết ngồi xuống, chầm chậm xoa bàn tay lạnh ngắt của cháu.
Kiên quỳ xuống cạnh tôi, nắm lấy tay tôi đang run:
“Mẹ… mẹ đừng lo.Từ từ mình tích góp.Hôm qua con chạy xe ôm, cũng kiếm được gần hai chục rồi đó.”
Phải rồi…Sau khi ông ấy mất, chính quyền có cử người đến đưa một khoản tiền phúng viếng nho nhỏ.
Người ta gọi đó là tiền phúng viếng, nhưng thật ra cũng vì ông nhà tôi là người khơi mào.
Chuyện hôm đó ầm ĩ lắm.Mười chín người đàn ông cùng ngã xuống trước cổng nhà máy – cảnh tượng ấy khiến ai chứng kiến cũng không thể quên.
Có người chụp ảnh lại, lên cả trang nhất báo.
Sau đó, Kiên dùng số tiền ấy mua một chiếc xe ôm cũ.Người ta chạy gần thì lấy 5 tệ, xa thì 10.Còn nó thì gần chỉ lấy 3, xa cũng chỉ lấy 8.
Cứ thế, chắt chiu từng đồng.
Tôi hiểu, chuyện này không thể gấp được.Nhưng cũng lo – nếu sống mà sống không nổi nữa…
Liệu rồi có phải, mình cũng sẽ giống đôi vợ chồng trẻ bên kia phố?Họ trộn thuốc chuột vào nhân bánh sủi cảo.Ăn xong, cả nhà nắm tay nhau đi nằm trước đường ray.
Tuyệt vọng đến mức đó, thì còn ai gào lên nổi nữa đâu.
7.
May mà con trai tôi dần tạo dựng được chút danh tiếng.Tiền mang về cũng ngày một nhiều hơn.Dù chỉ là tiền lẻ, nhưng ít ra…Đủ để mua thuốc cho cháu.Đủ để mua chút thịt cho hai đứa nhỏ ăn đỡ đói.
Mỗi lần đưa tiền cho tôi, nó đều ghé sát tai, nói nhỏ:“Mẹ đừng cứ đi mua thịt ở một quầy hoài. Cẩn thận bị người ta để ý.”
Tôi nghe mà tim đập thình thịch, đưa tay vỗ vỗ ngực trấn an bản thân.
Tối qua, nhà của chị Phương – góa phụ hay đeo vòng vàng – bị trộm phá sạch.Sáng ra mới phát hiện…Chị ấy đã chết cứng rồi.
Thời buổi này…Sống khổ thì sống không nổi.Mà sống khá… cũng không sống nổi.
Người ta đói đến nỗi trong bát không còn lấy vài hạt gạo.Vậy mà chị Phương vẫn thích đeo vàng, đi đâu cũng khoe khoang.
Có người xấu, có người dại.Trong khi ai cũng đang gồng mình mà sống, thì chẳng ai chịu nổi cảnh một “chị hai vui vẻ” cứ tự đắc như vậy.
Và thế là, chuyện gì đến cũng đến.
Hôm đó, con trai tôi đang chơi đùa với hai đứa nhỏ trong sân thì tiếng còi hụ chói tai vang lên từ cổng.
Mấy cảnh sát mặt lạnh như tiền xông vào, chẳng nói chẳng rằng liền khóa chặt cổ tay nó.
Chiếc xe cảnh sát hú còi inh ỏi, chở nó rời đi trong ánh mắt tò mò và khinh rẻ của những người đứng xem.
Ai nấy thò đầu ra, ánh mắt dính đầy sự soi mói lẫn rẻ rúng.
Tôi chạy theo phía sau, vấp ngã ngay cổng,Chiếc xe cảnh sát chỉ còn lại cái đuôi lẫn trong khói bụi.Nó cuốn theo cả tiếng cười con trai tôi…Cả sự trong sạch mà nó từng có.
Nhưng mà…Nó rốt cuộc đã làm gì sai?
Phải đến ngày hôm sau, tôi mới hay tin:Có một cô gái chết trong rừng.Và con trai tôi… là người cuối cùng từng tiếp xúc với cô ấy.
Ví tiền và nữ trang của cô ta đều biến mất.Trùng hợp thay – đúng lúc đó, con tôi đang túng tiền.
Tôi đến đồn cảnh sát, vừa khóc vừa lăn ra đất mà gào:
“Quan trên ơi, chẳng lẽ vì nhà tôi nghèo mà cái tội gì cũng trút lên đầu sao?”“Con tôi chạy xe ôm, buôn bán lương thiện, chưa từng hại ai bao giờ!”“Chồng tôi thà uống thuốc sâu chết cũng chưa từng nghĩ đến chuyện cướp giật!”“Chúng tôi nghèo, nhưng đâu có nghĩa là chúng tôi xấu!”
Một ông lãnh đạo mặt chữ điền ra hiệu cho người đỡ tôi dậy, rồi nói:
“Chúng tôi sẽ không để oan sai một người tốt, cũng không tha thứ cho kẻ xấu.”“Chân tướng… chúng tôi sẽ điều tra rõ.”
Điều tra à?Điều tra đến bao giờ?
Cháu gái tôi chui vào lòng tôi, nức nở rơi nước mắt.Những đứa trẻ từng chơi cùng giờ đã né tránh, lảng mặt.Dù sao thì… ai lại muốn kết bạn với con của kẻ giết người?
Trời xanh ơi…Một lời đồn thôi cũng có thể giết chết cả một đời người.
Khi con trai tôi được thả về, thì thế gian này đã đổi thay rồi.
Nó vẫn tới bến xe chờ khách như thường,Nhưng người ta vừa đến gần là đã bị người khác kéo đi mất.
Có người chỉ vào lưng nó, rì rầm không ngớt:
“Tôi nói thật, đừng có mà lên xe hắn. Cô gái lần trước cũng ngồi xe hắn xong thì chết đấy.”“Hắn còn bị tóm về đồn ngồi cả ngày trời kia kìa.”“Cái mặt trông hung dữ thế kia, có rẻ cũng đừng dại mà leo lên.”“Này, Ngô Kiên, anh trừng mắt gì hả? Tôi nói sai chỗ nào?”
Kiên lầm lũi quay về, mặt mày nặng trịch như tro nguội.
Vừa bước vào nhà, nó nói nhỏ:“Mẹ… mình chuyển nhà đi.”
Lần này, đến lượt tôi do dự.
“…Nhưng mà… mình không có tiền.”
8.
Một lúc sau, con trai tôi mới rít ra từng chữ từ kẽ răng:
“Mẹ… con muốn bàn với mẹ một chuyện.Có đoàn xiếc đang tuyển học trò, họ nói Đoàn Tử rất phù hợp.”
Tôi lập tức ngẩng phắt đầu lên, đôi mắt đục ngầu trợn tròn trong kinh hãi:
“Con điên rồi à?Đoàn Tử là con gái ruột của con đấy!”
Kiên cúi gằm mặt, ngậm điếu thuốc, lặng lẽ rít lấy rít để.
“Mẹ ơi… sống kiểu này, không biết đến bao giờ mới thoát được.Con bé theo họ, ít nhất cũng học được cái nghề.Về sau… có khi không bị chết đói.”
“Vậy thì theo mẹ với con cũng không chết đói!”Tôi hét lên, gần như gào đến lạc giọng.
“Mẹ…”
“Này mẹ đếm đi, nhà mình còn bao nhiêu tiền?Mẹ tính xem đủ mua thuốc cho thằng Đản không?Giờ con chẳng kiếm ra đồng nào.Cả nhà chỉ biết ngồi mà uống gió Tây thôi!”
“Sao lại không kiếm được?”
“Con từng bị bắt rồi.”
“Trời đất ơi! Con thì phải giải thích chứ!”
“Giải thích có ai tin đâu mẹ?Nó là sự thật – từng bị giam, ai mà muốn tin con nữa.”
“Thế thì… thì con xin họ, năn nỉ họ đừng giành khách, nói với họ là con còn đứa nhỏ đang bệnh…”
“Mẹ!Ai cũng khó khăn cả!Giờ là thời buổi giành giật nhau từng miếng cơm, ai nể mặt ai?”
Tôi khẽ lẩm bẩm, giọng khàn đặc:
“Nhưng mà……cũng đâu thể sống kiểu này hoài…”
Nhìn sắc mặt con trai, tôi không nói gì thêm.
Nó nhẹ giọng:“Mẹ… con biết mẹ khó chịu, con cũng đau chứ. Nhưng con đã nói với người ta rồi…Chỉ cần sau này khá hơn một chút thôi, con sẽ đón Đoàn Tử về ngay.”
“Tuy vậy… nhưng mà… nhưng…”
“Đừng ‘nhưng’ nữa mẹ.Con không bán con bé lấy tiền.Con không cần tiền gì hết.Chỉ là…Giờ nhà mình thật sự không sống nổi nữa.”
“Nếu không phải vì thằng Đản đang bệnh,con thậm chí còn muốn đưa nó đi cùng…”
“Chúng ta nuôi không nổi mình,thì còn nuôi được hai đứa trẻ kiểu gì?”
Nó rít một hơi thuốc, giọng trầm hẳn xuống.
“Mẹ biết không…Tối qua, khu tập thể của nhà máy dệt bị phóng hỏa.Cháy rụi cả dãy nhà.Giờ con người ta điên cả rồi.Nếu mình còn không đi…chắc cũng phát điên theo mất.”
Tôi thì thào:“Nhưng… mình làm gì có tiền…”
“Trốn vé.”Nó đáp khẽ như thể chuyện đó là điều đương nhiên.