Người nói:
“Thật tốt, hôn sự của Phùng gia ta, từ trước đến nay đều tốt đẹp.”
Mũi ta cay xè, bưng bát t.h.u.ố.c đút cho tổ mẫu.
Thuốc đắng, ta bèn đi khắp chợ tìm loại mứt quả ngọt nhất.
Bạc là nhị thúc đưa. Khi biết tin tổ mẫu bệnh tình không còn hi vọng, ông giận dữ đi tìm đại phu trước kia để hỏi tội.
Nhưng đại phu kia chỉ đáp: chính tổ mẫu căn dặn phải giấu kín, sợ cháu gái nhỏ vừa gả đi chưa được bao lâu sẽ vì thế mà ở lại Dương Châu, chẳng chịu về lại kinh thành.
— Nữ t.ử không nên như thế.
Lại là quy củ.
Nhị thúc biết rõ ngọn nguồn, về đến phủ cũng không nói lời nào, chỉ đứng trong viện nhìn tổ mẫu rất lâu, rồi trầm giọng bảo ta:
“Chăm sóc tốt cho mẫu thân, bà muốn làm gì cứ để bà làm. Tiền bạc thiếu thì cứ tìm ta.”
Tổ mẫu lo xa cũng không sai.
Quả thực ta không muốn về lại kinh thành nữa.
Ban đầu tổ mẫu còn khuyên nhủ, nhưng sau nghe Trần Lý nói còn có chuyện dang dở tại đây, cũng chẳng rời đi được, tổ mẫu mới yên lòng.
Người cả đời đều vì ta mà lo nghĩ.
Không biết là nhờ t.h.u.ố.c ta sắc có hiệu quả, hay vì ta ở bên khiến người vui lòng, mà sắc mặt của tổ mẫu dạo gần đây tốt lên không ít.
Gió xuân đã thổi khắp Dương Châu, cành liễu khô nơi sân cũng bắt đầu đ.â.m chồi, xanh mơn mởn.
Tổ mẫu ăn mứt quả, mỉm cười bảo ngon. Trần Lý bèn vội vã chạy ra ngoài, định mua thêm cho người một gói nữa.
Trong viện chỉ còn lại ta và tổ mẫu.
Người kéo ta lại bên cạnh, nhìn ta rất lâu.
Trên cổ tay người vẫn đeo sợi dây tết ta tặng, chỉ tiếc là dây hoa đã khai quang ấy vẫn không thể phù hộ tổ mẫu mạnh khỏe.
“Hỷ nhi của tổ mẫu ngoan quá.”
Người bỗng nhiên nói như vậy.
“Chỗ nào cũng ngoan cả.”
Người lại nói.
Ta nghẹn ngào, cổ họng như bị một khối u sầu chẹn lấy, không sao nói nên lời.
Tổ mẫu nhìn ra cửa viện, nhẹ giọng:
“Hỷ nhi, đẩy ta đi dạo một vòng Phùng gia được không?”
Phùng phủ xưa kia do phụ thân ta cai quản, sau khi phụ thân mất, nhị thúc kế vị làm chủ. Vì quan hệ không mấy hòa hợp với nhị thúc, tổ mẫu luôn ở yên trong viện của mình.
Hôm nay thời tiết tốt, quả là dịp thích hợp để dạo một vòng, ngắm lại nơi chốn quen thuộc.
Ta dìu người đi, suốt dọc đường, tổ mẫu không ngừng ngoảnh đầu nhìn khắp nơi.
Mỗi lần đến một chỗ, người lại kể cho ta nghe chuyện xưa.
Kể lúc Phùng gia bị giáng chức tới Dương Châu gian nan thế nào, nhờ có bạn cũ nơi kinh thành giúp đỡ, phụ thân mới gom đủ bạc mua được ngôi nhà này.
Kể về mẫu thân đảm đang giữ gìn cửa nhà, cùng phụ thân đồng cam cộng khổ, tình thâm nghĩa trọng. Đến khi phụ thân qua đời, mẫu thân cũng chẳng lâu sau mà đi theo.
Tổ mẫu thở dài:
“Hỷ nhi, con chớ học mẹ con. Người sống là vì bản thân mình. Dẫu tình cảm có sâu đậm đến mấy, cũng không nên đem cuộc đời mình gửi gắm hết vào người khác. Sống được… mới là điều tốt nhất.”
Ngón tay ta siết chặt trong lòng bàn tay, bấm đến rớm m.á.u mới cố gắng nuốt xuống nỗi chua xót, miễn cưỡng mỉm cười gật đầu:
“Tôn nữ đã ghi nhớ.”
Ta và tổ mẫu cứ thế mà chầm chậm dạo quanh phủ, chẳng bao lâu đã đến viện của nhị thúc.
Nhị thẩm lên chùa cầu phúc cho tổ mẫu, trong nhà chỉ có nhị thúc ở lại.
Tổ mẫu hướng về trong phòng gọi lớn:
“Phùng Ngân, mẹ tới thăm con đây.”
Nhị thúc từ trong bước ra, bước chân hơi lảo đảo.
Ông nhìn tổ mẫu, môi mấp máy, cuối cùng chỉ thốt được một chữ:
“Ừm.”
Tổ mẫu vẫy tay, nhị thúc tiến lại gần thêm vài bước.
“Ngân nhi, mấy năm nay, Phùng gia nhọc công con rồi.”
Ánh mắt nhị thúc khẽ động, giọng trầm thấp:
“Không nhọc.”
Tổ mẫu mỉm cười, lấy từ trong áo ra một phong thư trao cho ông:
“Phùng Vinh là đứa nhỏ tính tình mềm mỏng, ta xưa nay vẫn thấy nó không hợp với chốn quân doanh, nhưng đã là ý nguyện của vợ chồng các con, thì cũng nên để nó thử một phen.”
“Cha con khi còn tại thế, từng giữ chức Ngự sử đại phu, có giao tình với Thị lang bộ Binh – Trương Khâm. Đưa thư này cho Phùng Vinh mang tới tìm ông ấy, đường sau này sẽ dễ đi hơn đôi chút.”
Nhị thúc ngẩn người:
“Sao mẫu thân không đưa sớm?”
Tổ mẫu khẽ thở dài:
“Ra chiến trường, không chỉ để lập công, còn phải ôm sẵn ý niệm bỏ mình vì dân. Mà ta thấy Phùng Vinh không hợp chuyện ấy.”
Nhị thúc trầm mặc, nhận lấy thư.
“Phùng gia suy bại trong tay đại ca, thì phải có người đời sau vực dậy.”
Tổ mẫu không nói gì, một lúc sau mới ngẩng đầu nhìn ông:
“Ngân nhi, cúi đầu xuống.”
Nhị thúc thoáng sững, nhưng rồi vẫn cúi người.
Tổ mẫu khẽ vuốt lên mặt ông, rồi nhổ đi một sợi tóc bạc trên đầu.
“Tuổi này, sao đã có tóc bạc.”
Nhị thúc nhìn sợi tóc ấy, trong lòng ngổn ngang trăm mối.
Tổ mẫu cũng nhìn:
“Con à, mẹ xưa nay hay cãi nhau với con, nghĩ lại, thật ra nên nói một lời xin lỗi. Có những chuyện… là làm con thiệt thòi. Xin lỗi con, Ngân nhi.”
“Chuyện qua rồi, nói chi xin lỗi. Con đã sớm quên rồi.” – ông đáp, mắt hoe đỏ, vội quay đi.
Tổ mẫu cẩn thận cất sợi tóc bạc vào tay áo.
Người vỗ vỗ tay ta:
“Hỷ nhi, đưa ta về, ta thấy mỏi rồi.”
Nhị thúc như còn điều gì muốn nói, nhưng cổ họng nghẹn ứ, cuối cùng chỉ cất lời:
“Mẫu thân đi thong thả, cẩn thận bậc cửa.”
12
Trần Lý về khi trời đã sẫm tối.
Hắn nói loại mứt quả trước kia bán hết rồi, hắn bèn đi khắp thành Dương Châu tìm một tiệm có vị gần giống.
Tổ mẫu rất vui, lấy mứt ra chia cho hai ta cùng ăn.
Ăn xong định đi sắc thuốc, thì người kéo tay giữ lại.
“Hôm nay vừa ăn đồ ngọt, mà lại bắt ta uống t.h.u.ố.c đắng, ta không chịu đâu!”
Người vờ giận, kéo hai ta ngồi xuống cùng ngắm trăng trong sân.
Đêm nay trăng chẳng tròn, chỉ là vầng trăng khuyết như con thuyền nhỏ.
“Trăng khuyết cũng đẹp,” – Trần Lý cười – “Trăng có khi tròn khi khuyết, người có hợp có tan, xưa nay khó trọn vẹn. May mắn là chúng ta còn ngồi cùng nhau, chẳng phải cách biệt nghìn dặm mà cùng ngắm trăng.”
Tổ mẫu cũng cười:
“Đúng vậy, chỉ cần Hỷ nhi ở bên, thế nào cũng đều tốt.”
Nói rồi, người quay sang Trần Lý:
“Lý ca nhi cũng là đứa trẻ ngoan, giống mẹ nó, đều là người có thể nương cậy.”
Trần Lý hiểu được thâm ý, vội nói:
“Xin người yên tâm, cháu rể sẽ chăm sóc tốt cho Phùng Hỷ.”
“Ta tin.” – ánh mắt tổ mẫu chuyển sang ta – “Nhưng Hỷ nhi cũng không thể mãi nương dựa người khác.”
Ta nghẹn giọng, rưng rưng đáp:
“Tổ mẫu, con biết y thuật, người ta thường nói có tay nghề rồi sẽ không lo c.h.ế.t đói. Chỉ cần không c.h.ế.t đói, thì mọi gian nan đều có thể vượt qua.”
Tổ mẫu gật đầu hài lòng.
Ba người chúng ta trò chuyện rôm rả, dần dần đêm cũng đã khuya.
Gió lặng, nhành liễu cũng buông xuống, mềm mại như dải lụa xanh.
Tổ mẫu từ từ nhắm mắt.
Người tựa vào vai ta.
Ngủ rất an nhiên, nơi khóe môi còn vương ý cười.
Lời cuối cùng người để lại là:
“Hỷ nhi sau này nếu nhớ tổ mẫu, thì hãy ngắm trăng.”
Ta ngẩng đầu nhìn lên trời…
Không biết con thuyền trăng khuyết ấy, sẽ đưa tổ mẫu đi về nơi đâu.
Mang theo cả nước mắt và nỗi niềm của ta… sẽ trôi đến nơi nào…?
13
Tang lễ của tổ mẫu, mọi thứ đều giản lược.
Ấy là di nguyện của người.
Nhị thúc bôn ba lo liệu, cả người gầy rộc đi thấy rõ.
Ông hỏi ta:
“Lúc mẫu thân lâm chung, đã nói những gì?”
“Người nói rất nhiều, gọi tên nhiều người.” Ta đáp.
“Có gọi ta không?”
“Có.”
“Gọi mấy lần?”
“Chừng... ba, bốn tiếng.”
“Thế còn đại ca? Gọi đại ca mấy tiếng?” – ông lại hỏi.
Ta do dự, không đáp.
Nhị thúc hiểu rõ, khẽ bật cười khổ:
“Quả nhiên bà vẫn thiên vị đại ca. Đại ca thân thể yếu, họ liền hết lòng lo lắng cho hắn.”
“Ngự ban cung tiễn chỉ có một, ta van xin ba ngày vẫn chẳng bằng một câu 'ta thích' của đại ca. Nhưng hắn lại chẳng kéo nổi, sao không cho ta chứ?”
“Rõ ràng ta giỏi hơn hắn, khi tiên đế bệnh nặng, ta đã nhiều lần khuyên hắn đứng về phía tân quân, hắn lại cố chấp không nghe, khiến Phùng gia rơi vào cảnh lụi bại hôm nay.”
“Ta rõ ràng là tốt hơn, lại còn có người nối dõi cho Phùng gia. Cớ gì mẫu thân vẫn không chịu nhìn ta nhiều hơn một chút?”
Ta lặng im.
Ông xoay lưng về phía ta, tay khẽ nâng lên, thân lại cúi thấp hơn.
Giọng ông không lớn, chỉ đủ để vang vọng trong linh đường vắng lặng.
Tổ mẫu nằm trong linh cữu, cũng chẳng thể nào trả lời ông được nữa.
Sau lễ tang, vốn nên lập tức hồi kinh, nhưng Trần Lý không cho phép.
Hắn nói ta mất hồn mất vía, lại hay say sóng, nếu khởi hành lúc này, e rằng giữa đường sẽ mất nửa cái mạng.
Ta vuốt tay lên vòng ngọc tổ mẫu để lại nơi cổ tay, lắc đầu nói:
“Ta sẽ ổn, không sao đâu.”
Dương Châu chẳng bao lâu nữa sẽ vào mùa mưa dầm, khí ẩm len lỏi khắp nơi, khiến lòng người cũng trở nên nặng nề ẩm ướt. Ta sợ mình sẽ c.h.ế.t chìm trong thứ không khí ấy.
Rời khỏi chốn cũ —
Ấy là điều tổ mẫu mong mỏi nhất.
Trên thuyền, Trần Lý chẳng rời ta lấy nửa bước.
Hắn nói ta quá yếu, khí huyết hư hao, hắn phải canh bên mới yên lòng.
Nhưng bản thân ta lại chẳng thấy gì cả.
Trên trời có trăng. Dưới nước cũng có trăng.
Tổ mẫu vẫn luôn ở bên ta.
Ta lại lên cơn sốt cao.
Và lần này, ta thực sự thấy được tổ mẫu.
Người ôm ta vào lòng, gọi ta là "Hỷ nhi", giọng dịu dàng thân thiết.
Nhưng khi mở mắt ra lần nữa, là Trần Lý đang dùng khăn ướt lau trán cho ta hạ sốt.
“Ta không sao đâu.” Ta gượng cười nói.
“Ừ.” – tay hắn không dừng lại.
“Huynh đúng là một đại phu tốt.” Ta cảm khái.
Trần Lý đưa tay khẽ gõ nhẹ mũi ta:
“Nếu chỉ xem muội là bệnh nhân, đại phu ta đã nhốt muội lại ở Dương Châu, đợi muội khỏe hẳn mới cho lên đường.”
Ta nghiêng đầu, chớp mắt:
“Hóa ra những chu đáo, những nhường nhịn đó, không phải vì ta là bệnh nhân.”
Tay Trần Lý khựng lại giữa không trung.
Đầu ta lại bắt đầu choáng váng, mơ mơ hồ hồ.
“Vậy là... vì điều gì?”
Yết hầu hắn khẽ chuyển động, ánh mắt cụp xuống.
Một giọt nước từ khăn ướt rơi xuống, men theo đường vân tay, nhỏ vào giữa chân mày ta.
Làn mát lạnh ấy lan ra khắp mặt.
Trong cơn mê mệt hỗn độn, chính luồng mát ấy níu giữ ta lại trong phút giây tỉnh táo cuối cùng.
Ta hỏi hắn:
“Vì ta là thê t.ử của huynh… có phải không?”
14
Ta đã quên mất, Trần Lý khi ấy đáp ta thế nào.
Lúc mở mắt lần nữa, đã về đến Trần phủ tại kinh thành.
Thủ Vận thấy ta tỉnh lại, mừng đến rưng rưng.
“Thiếu gia nói mấy ngày nữa tiểu thư sẽ tỉnh, nô tỳ không dám rời nửa bước, luôn canh bên giường.”
Nàng hỏi ta:
“Tiểu thư đói không? Khát không? Có chỗ nào khó chịu không?”
Ta lắc đầu. Có lẽ vì mấy hôm không ăn, bụng đã quen rỗng, nên cũng không cảm thấy đói.
“Trần Lý đâu?” Ta đưa mắt nhìn quanh, trong lòng cảm thấy trống vắng lạ thường.
“Phu nhân hay tin tổ mẫu tiểu thư qua đời, khóc bệnh một trận, còn phát tác lại chứng đau đầu cũ. Thiếu gia đi tìm t.h.u.ố.c cho phu nhân rồi.”
Nghe xong, ta vội chống người định dậy đến thăm, nhưng bị Thủ Vận ấn xuống.
Nàng cau mày:
“Tiểu thư vừa mới tỉnh, thân thể yếu ớt, nên nằm nghỉ đi. Phu nhân có thiếu gia lo, tiểu thư tới cũng chỉ là hai người bệnh truyền u ám cho nhau thôi.”
Lời nàng tuy thẳng thắn, nhưng cũng chẳng sai.
Trước giờ ta chỉ biết phu nhân và tổ mẫu là bằng hữu khuê trung, không ngờ hai người tình thâm nghĩa trọng đến mức ấy.
Vừa nghĩ đến tổ mẫu, tim ta lại nhói đau.
Thủ Vận mang đến một bát cháo trắng, là nàng dặn nhà bếp nấu sẵn từ sớm, chỉ chờ ta tỉnh lại để tránh để bụng đói sinh bệnh.
Ta không thấy đói, ăn hai thìa đã muốn buông, nhưng nàng không chịu, ép ta ăn cho đến khi hết sạch.
Dưới ánh mắt nghiêm khắc ấy, cuối cùng cháo nóng cũng xuống hết bụng.
Bụng có chút ấm, thân thể dần sinh lực.
Thủ Vận thu bát đi, chần chừ hỏi ta:
“Tiểu thư và thiếu gia… có phải đã cãi nhau?”
Ta ngẩn người, không hiểu sao nàng lại hỏi thế.
“Ngài ấy ôm tiểu thư hôn mê trở về phủ, trên mặt chẳng có nửa điểm vui mừng. Dặn vài câu xong liền đi ngay.”
Nàng nhớ lại, khẽ thở dài:
“Nô tỳ chưa từng thấy ngài ấy u sầu đến vậy.”
U sầu?
Chẳng lẽ… là ta làm gì khiến hắn không vui?
Ta cố nhớ lại hành trình ở Dương Châu, nhưng không nghĩ ra được chuyện gì khiến hắn buồn lòng.
Thủ Vận chợt tiến lại gần, nhẹ giọng kể:
“Tiểu thư, thật ra nô tỳ tên thật là Từ Phán Đệ. Thiếu gia thấy tên ấy quê mùa, nên đổi cho nô tỳ thành ‘Thủ Vận’.”
“Sau đó, vì thấy nô tỳ chu toàn việc lớn nhỏ, nên phu nhân định gả cho thiếu gia.”
“Việc trên trời rơi xuống thế này, nô tỳ luôn thấy có điều lạ. Chưa kịp tra rõ, thì thiếu gia đã chủ động tìm đến, nói bản thân mắc bệnh, sống chẳng được bao lâu.”
“Ngài ấy bảo không muốn nô tỳ phải thủ tiết vì người sắp c.h.ế.t. Cũng một phần vì ngài ấy không hề yêu nô tỳ.”
“Nô tỳ vốn định vẫn lấy, bởi nhà có đông miệng ăn, cha mẹ lại luôn mong có con trai, đều là tiêu tiền cả. Dù phải làm quả phụ, nhưng ít ra không phải vì tiền bạc mà khốn khổ.”
“Thiếu gia tuy không vui, nhưng cũng chẳng làm khó, chỉ tự mình bỏ đi, cãi với phu nhân, không để nô tỳ bị cuốn vào.”
Ta ngẩn người.
Thủ Vận lại nói tiếp:
“Tiểu thư, nô tỳ kể chuyện này, là muốn nói… thiếu gia thật sự là người tốt. Thời buổi này, mấy ai coi nữ nhân ra gì, nhất là bọn nô tỳ hèn kém. Nhưng thiếu gia lại không như thế.”
“Ngài ấy tuy kỳ quái, thường nói những lời khó hiểu, nhưng luôn giữ lòng thiện lương, tuyệt không phụ người.”
“Nếu hai người có khúc mắc gì, mong tiểu thư sớm nói rõ cùng ngài ấy. Chắc hẳn chỉ là hiểu lầm.”
“Huynh ấy từng nói mình mắc bệnh, sống chẳng được bao lâu?” – cuối cùng, ta mới phản ứng lại.
Thủ Vận khựng lại, rồi gật đầu, lại lắc đầu:
“Thân thể thiếu gia trông rất khỏe mạnh, các đại phu cũng chẩn đoán không có gì đáng lo. Nhưng thiếu gia lại cứ khăng khăng rằng bản thân chẳng sống được lâu.”
“Có lẽ là lo xa, do thấy tổ tiên nhà họ Trần đều mệnh đoản.”
Ta chợt nhớ lại lời hắn nói hôm ấy, bên cạnh giả sơn:
“Đừng gả cho ta. Ta là hố lửa, muội sẽ hối hận.”
Giọng nói ấy vẫn còn vang trong tai, càng lúc càng rõ, dội vào lòng ta, khiến đầu óc vốn đã rối bời càng thêm hỗn loạn, hoang mang và đau đớn.
Thủ Vận thấy sắc mặt ta không ổn, vội đỡ lấy:
“Tiểu thư thấy khó chịu sao?”
Ta hít sâu, gắng bình tâm. Qua cơn tim đập dồn dập, cuối cùng cũng đỡ đi đôi chút.
“Không sao rồi.” – Ta cười, nhưng nụ cười vô cùng nhợt nhạt.
Trời kinh thành, sao lạnh đến vậy?
Rõ ràng đang là tiết cuối xuân đầu hạ, lẽ ra phải ấm áp.
Cớ sao… ta chẳng cảm nhận được chút hơi ấm nào?
Ta kéo chăn kín thêm một chút, rồi nói với Thủ Vận:
“Mang y thư của ta đến đây… Ta muốn đọc.”
15
Thân thể dần dần khang phục, ta liền lật xem lại toàn bộ y thư từng học qua.
Trước đây học y là bị Trần Lý nửa ép nửa dỗ, nên ta luôn học lấy lệ. Lần này lòng như mặt nước phẳng lặng, chuyên tâm đọc lại một lượt, trái lại thu được không ít.
Thời gian ấy, ta cũng đi thăm Trình phu nhân.
Tinh thần bà không được tốt, vừa trông thấy ta liền bật khóc.
“Ta... ta đã không thể thấy Mộ tỷ tỷ lần cuối...”
Nói đến cuối cùng, chỉ còn sót lại mỗi một câu ấy, cứ lặp đi lặp lại.
Trần Lý thay bà lau nước mắt, lại kiên nhẫn an ủi dăm câu, bà mới chịu nằm xuống nghỉ.
Sau đó, hắn lại trở về thư phòng như trước.
Trần Lý đang né tránh ta.
Ta nhìn ra được.
Thủ Vận thì mặt mày rầu rĩ, lo thay cho quan hệ giữa hai ta:
“Trong kinh thành đã có lời ra tiếng vào, nói thiếu phu nhân đã hơn hai năm không có tin vui, là vì không được thiếu gia sủng ái. Còn có người mách phu nhân, bảo nên sớm thu xếp cho thiếu gia nạp thiếp…”
“Nô tỳ cũng chẳng biết giữa hai người đã xảy ra chuyện gì, nhưng thiếu gia là người mềm lòng, nếu thiếu phu nhân chịu dỗ dành một chút, hai người gương vỡ lại lành, rồi sớm sinh hạ một đứa trẻ, cũng có chỗ dựa…”
Nàng lải nhải bên tai ta, lời nào cũng là chân thành, nhưng chẳng hiểu sao ta chỉ thấy phiền.
Trần Lý sẽ không nạp thiếp.