1.
Nhà tôi có mỏ, và ba tôi là chủ mỏ.
Ông ấy người to, học hành chẳng bao nhiêu, lại có… vô số phụ nữ.
Mẹ tôi là vợ cả.
Khi còn “tại vị”, ngoài kia đã có đến ba người được ông ta sắm nhà, mở trà quán, mở tạp hóa — còn những mối quan hệ lén lút khác thì nhiều đến chẳng thể đếm xuể.
Mẹ tôi vẫn luôn nhắm mắt làm ngơ, nói rằng đàn ông ai chẳng thế, chỉ cần mang tiền về nhà là được.
Cho đến khi một trong số mấy “tiểu thiếp” kia sinh được cả trai lẫn gái, nhờ có con nối dõi mà trở nên kiêu ngạo, lấy việc khiêu khích mẹ tôi làm thú vui mỗi ngày.
Nửa đêm bà ta gọi điện, nói rằng ba đang nằm cạnh mình.
Cười khẩy châm chọc mẹ tôi không sinh nổi con trai, sớm muộn gì sản nghiệp nhà họ Tần cũng thuộc về con của bà ta.
Sau đó, chẳng ít đêm, bà ta còn mặt dày dẫn người đến tận cửa nhà.
Ba tôi đúng là tra nam chính hiệu.
Không những không đuổi người đi, ông ta còn mắng mẹ nhỏ nhen, không có phong thái của một “chính thất”.
Rồi thản nhiên ôm nhân tình ra phòng khách ngủ.
Mẹ tôi nằm trong phòng, nghiến răng tức giận, miệng lẩm bẩm chửi “hồ ly tinh”, rồi lại đeo tai nghe cho tôi khỏi nghe thấy.
Trong ký ức của tôi, mẹ luôn là người chịu đựng, nhẫn nhịn đến đáng thương.
Nhưng trong sự thiên vị mù quáng của ba, mọi nỗ lực phản kháng của bà… đều trở nên vô vọng.
2.
Khi ba mẹ l//y h//ôn, tôi mới chỉ học l//ớp H//ai.
Người phụ nữ cả đời chưa từng đi làm một ngày, luôn muốn nắm toàn quyền tài chính trong nhà, hôm đó lại kiên quyết đến lạ — không nhận của ba tôi một đồng nào.
Ngay sau khi ký đơn l//y h//ôn, ba tôi liền cưới ngay người đàn bà kia.
Tôi vẫn còn nhớ rất rõ.
Ngày ấy, bà ta thẳng tay ném hết đồ đạc của hai mẹ con tôi ra đường, vung vãi khắp nơi.
Hai đứa con của bà ta — con gái nhỏ hơn tôi n//ửa tu//ổi, con trai nhỏ hơn h//ai tu//ổi — chẳng biết phép tắc là gì, nhảy lên đống quần áo của chúng tôi, cười nói như thể đang giẫm lên chiến lợi phẩm.
Bà ta còn khinh bỉ nhổ nước bọt, nói rằng mẹ con tôi đáng đời.
Mẹ kéo tôi lại, lặng lẽ cúi xuống nhặt từng món đồ, cho hết vào túi cũ.
Sau đó, bà thuê một căn phòng nhỏ để hai mẹ con tạm sống.
Ba ngày liền, mẹ im lặng, không nói một lời, cũng chẳng rơi lấy một giọt nước mắt.
Đến ngày thứ tư, bà đi xin việc — làm nhân viên bán giày.
Mẹ nói, từ nay sẽ không dựa dẫm vào đàn ông nữa.
Bà phải sống cho ra dáng một con người!
Người đàn bà kia tên Trương Hồng.
Cô ta rất thích đến cửa hàng nơi mẹ tôi làm, ra vẻ kẻ cả, sai mẹ tôi mang giày cho mình thử.
Thích nhìn mẹ tôi quỳ nửa gối xuống đất, giúp cô ta xỏ giày.
Mẹ tôi — người từng là vợ cả danh chính ngôn thuận — vì mưu sinh, đành phải cắn răng hạ mình, phục vụ cho kẻ đã cướp đi tất cả.
Chuyện ấy không làm tổn thương thân thể, nhưng lại là nỗi sỉ nhục chí mạng đối với lòng tự trọng.
Mỗi lần tiễn Trương Hồng xong, về đến nhà, mẹ đều bùng nổ cơn giận dữ.
Đập cửa, ném đồ, rồi mắng tôi — vì sao tôi không phải là con trai?
Nếu tôi là con trai, cha đã chẳng bỏ rơi bà.
Bà đặt hết mọi hy vọng của mình lên người tôi.
“Doanh Nhi, con phải học thật giỏi, phải vẽ thật giỏi!
Đàn ông không thể tin được, con chỉ có thể dựa vào chính mình thôi!”
“Con phải vượt qua được con của Trương Hồng, để mẹ được nở mày nở mặt!”
“Con có biết để cho con học vẽ, mẹ đã phải trả bao nhiêu tiền không?
Mẹ phải quỳ xuống đất mang giày cho hồ ly tinh kia, nếu con không có thành tích gì thì tất cả những việc mẹ làm còn ý nghĩa gì nữa?!”
“Chỉ được 98 điểm thôi à?!
Cuối kỳ mà không đạt ba môn 100 điểm thì đừng gọi mẹ nữa!”
“Vẽ cho giỏi vào! Phải đạt hạng nhất toàn thành phố!
Để mẹ được hãnh diện với thiên hạ!”
Tôi không phải kiểu thiên tài, cũng chẳng bẩm sinh thông minh hơn ai.
Mọi thành tích tôi có đều đổi bằng mồ hôi và sự cố gắng gấp nhiều lần người khác.
Ngày ngày luyện đề, luyện vẽ.
Khi người khác vui chơi, khi người khác ngủ, khi người khác được yêu thương…
Tôi vẫn cắm cúi bên bàn học, bên giá vẽ.
Tôi hiểu từ rất sớm, tình thương của mẹ dành cho tôi không hề vô điều kiện.
Tôi phải vượt trội hơn tất cả, vì tôi là niềm tự hào duy nhất giúp mẹ ngẩng đầu với đời.
Mỗi khi mẹ nửa quỳ xuống đất giúp Trương Hồng đi giày, bà lại ngẩng đầu lên, bình thản hỏi:
“Con gái cô dạo này sao rồi? Học hành có vất vả không?”
Rồi mỉm cười, giọng nhẹ mà kiêu hãnh:
“Con gái tôi lại đứng nhất toàn khối đấy.
Nếu con cô có chỗ nào chưa hiểu, cứ bảo nó sang hỏi con tôi nhé.
Cùng khối, lại là chị em, con tôi chắc chắn sẽ không… ngần… ngại… chỉ… bảo.”
Mẹ tôi học không cao, nhưng cụm từ “không ngần ngại chỉ bảo” là bà phải tra từ điển mới dám nói.
Bà nói chậm, nhấn từng chữ, rõ ràng, đầy tự hào.
Tối hôm ấy, khi về đến nhà, mẹ cười sảng khoái, thưởng cho tôi một cái đùi gà to.
Bà nói: “Hôm nay nhìn mặt Trương Hồng tức xanh lè, mẹ thấy hả lòng hả dạ thật đấy!”
Tôi cũng bật cười, niềm vui nhỏ bé ấy, với hai mẹ con tôi, đủ để thấy đời vẫn còn đáng sống.
3.
Nhưng gỡ được một ván thì sao chứ?
Thứ luôn kề sát cổ hai mẹ con tôi, vẫn là tiền.
Suốt sá//u nă//m ti//ểu họ//c, chúng tôi dọn nhà ba lần — từ biệt thự tự xây sang căn hộ hai phòng, rồi một phòng, và cuối cùng là một căn trọ tồi tàn hơn cả.
Hiện thực như một cái tát thẳng vào mặt.
Mẹ tôi đã đánh giá quá cao năng lực của chính mình.
Sự cứng rắn ngày l//y h//ôn, rất nhanh bị hiện thực nghiền nát thành một chén nước đắng.
Tiền ăn, tiền ở, tiền đi lại, tiền thuốc men, tiền học thêm, rồi cả tiền học vẽ — tất cả như một cái hố không đáy.
Căng thẳng, mệt mỏi và nghèo túng khiến mẹ ngày càng cáu gắt.
Lông mày bà lúc nào cũng nhíu chặt, nếp nhăn giữa trán ngày một sâu, bà hay ném đồ, hay gào lên rằng tôi “tốn tiền như rác”.
Ở nhà, tôi thậm chí không dám thở mạnh.
Có lần tôi nói: “Con không muốn học vẽ nữa.”
Bà mắng tôi, bảo tôi vô dụng, nói rằng nếu tôi bỏ dở, tất cả những gì bà hy sinh trước đó đều trở nên vô ích.
Tôi cắn răng tiếp tục.
Nhưng trong lòng, chỉ muốn chạy trốn.
Tôi không biết cuộc sống thế này đến bao giờ mới kết thúc…
Không hiểu vì sao mẹ phải gồng mình tỏ ra mạnh mẽ…
Tại sao cuộc hôn nhân thất bại của họ lại biến thành gánh nặng đè lên vai tôi.
4.
Cho đến năm lớ//p Nă//m.
Mẹ tôi bị viê//m ru//ột th//ừa cấp, phải m//ổ gấp.
Người chạy đi nộp tiền, lấy thu//ốc là tôi.Người ký giấy đồng ý ph//ẫu thu//ật — cũng là tôi.
Nhà nghèo đến mức, mẹ còn hỏi bác sĩ:“Có thể không gâ//y m//ê được không?”
Bác sĩ chỉ khẽ nhíu mày: “Không thể.”
Tôi lén đi tìm ba.Khi ấy, ông đang đ//ánh b//ài trong căn phòng ngập kh//ói thu//ốc, tiếng cười chen lẫn tiếng ch//ửi bới.
“Ba, mẹ con bệnh rồi, viê//m ru//ột th//ừa, phải m//ổ.”
Ông không ngẩng đầu, chỉ hờ hững đáp:“Bảo bà ta tự lo đi.”
Rồi ngậm đi//ếu thu//ốc, tiện tay vốc một nắm tiền trên bàn dúi cho tôi:“Cầm lấy, thuê hộ lý cho bà ta.”
Tôi nhìn sơ, ước chừng khoảng ba nghìn tệ — đủ để lo ph//ẫu thu//ật, thậm chí còn dư chút ít.
Tôi khẽ đáp: “Cảm ơn ba.”
Đúng lúc ấy, có người trong phòng bài lên tiếng:“Ông Tần này, đây chẳng phải con gái lớn của ông sao? Tên là Tần Doanh à?”
“Con bé này giỏi lắm đó nha! Năm nào cũng đứng nhất khối, hơn con trai tôi cả mấy bậc!”
Ba tôi thoáng sững lại. Những người khác cũng rôm rả góp lời:
“Không chỉ học giỏi, nghe nói còn đoạt giải nhất tỉnh môn vẽ!”“Còn là học sinh ba tốt của thành phố nữa chứ! Ông đúng là có phúc thật!”
Có lẽ, đây là lần đầu tiên ông nghe thấy những điều ấy.Tất cả những lời mẹ từng khoe trước mặt Trương Hồng, chưa bao giờ lọt đến tai ông.
Lúc này, ông mới ngẩng lên, nhìn tôi bằng ánh mắt hiếm khi nghiêm túc:“Thật à? Giỏi vậy sao?”
Tôi không nói gì, chỉ gật đầu.
Ông bật cười sảng khoái, đắc ý khoe với cả phòng:“Thấy chưa! Gen nhà tôi đó! Vừa giỏi vừa khiêm tốn!”
Tôi liếc nhìn sợi dây chuyền vàng to đùng đeo trên cổ ông, trong lòng thầm nghĩ: khái niệm “khiêm tốn” trong đầu ông chắc có vấn đề gì đó.
Tôi nhỏ giọng nói:“Học vẽ tốn tiền lắm, con vốn không muốn học nữa… mẹ con mệt đến sinh bệnh rồi.”
Ba tôi lại cười lớn, mở ngăn kéo, rút ra một xấp tiền đưa cho tôi:“Con gái ngoan, chuyện gì dùng tiền giải quyết được thì không gọi là chuyện! Tiền học vẽ sau này, để ba lo!”
“Tiền sinh hoạt, cũng để ba lo luôn!”
“Là do mẹ con bướng, không chịu nhận tiền của ba thôi!”
Ông nhìn tôi từ đầu đến chân, có lẽ thấy bộ quần áo cũ kỹ của tôi chướng mắt, liền mở ngăn kéo lấy thêm một xấp tiền khác nhét vào tay tôi:“Ra trung tâm thương mại mua ít đồ đẹp đi. Con gái của Tần Triệu phải ăn mặc cho ra dáng!”
Tôi cúi xuống nhìn số tiền trong tay — hơn hai vạn tệ.
Lần đầu tiên trong đời, tôi hiểu ra một điều rất rõ ràng:Giỏi giang… có thể đổi thành tiền.