1
Lời vừa dứt, không khí trong phòng lập tức đông cứng.
Chị dâu không nói, chỉ liếc tôi bằng ánh mắt khinh khỉnh.
Anh trai thì bật dậy, mặt đầy khó chịu:
“Giang Dao, em ăn nói với chị dâu như thế à?”
“Tôi nói gì nào? Không phải chính mọi người cho rằng tôi tham lam muốn chiếm lợi sao? Tôi trả lại, như vậy vẫn không được? Hay là mọi người vốn dĩ chỉ muốn có một bảo mẫu miễn phí?”
Bao năm qua, đây là lần đầu tiên tôi dám phản bác thẳng thừng.
Nói câu nào, tay tôi ôm máy tính run lên câu đó.
“Con nhóc chết tiệt! Miễn phí cái gì? Mày ăn ở trong nhà này, chẳng lẽ không nên làm chút việc? Mày tưởng mình là thiên kim tiểu thư, mười ngón tay không chạm nước xuân à?”
Ăn bám ư?
Từ ngày nghỉ hè bắt đầu, tôi chưa có một ngày được nghỉ ngơi. Thậm chí còn mệt hơn lúc đi học.
Đứa bé mới bốn tuổi, suốt ngày ồn ào, dính người, hầu như 24 giờ đều cần tôi kè kè bên cạnh.
Khó khăn lắm anh chị đi làm về, mẹ lại gọi tôi ra quán nướng của gia đình giúp việc.
Quán bắt đầu đông khách từ hơn 6 giờ tối, một ngày nối liền một ngày, không có lấy một khoảng trống.
Đến tận nửa đêm mới được về, lại tiếp tục trông cháu ngủ.
Nhà chỉ có ba phòng: bố mẹ một phòng, anh chị một phòng, còn lại là phòng trẻ con. Mỗi kỳ nghỉ đông hè, tôi đều phải ngủ cùng đứa nhỏ.
Mà nó ngủ chẳng yên, lăn lộn cả đêm. Tôi chỉ muốn nhắm mắt nghỉ sớm cũng không được, đành trải tạm cái nệm ở bệ cửa sổ mà ngủ vội.
Đứa bé này lại là “bảo bối” mà bố mẹ mong ngóng nhiều năm, cả nhà ai cũng nuông chiều.
Hôm trước, nó còn nói thẳng với tôi:
“Con không cho cô ở trong phòng tôi nữa. Đây là nhà của con, cô cút đi! Đây là nhà bố mẹ con!”
Chỉ vì tôi ép nó học chữ, nó bực mình liền nói vậy.
Câu ấy, mọi người trong nhà đều nghe thấy.
Chị dâu chỉ giả vờ quở trách:
“Sau này cô út lấy chồng rồi sẽ không ở đây nữa, đến lúc đó muốn gặp cũng khó đấy.”
Bố mẹ thì chỉ bảo: “Trẻ con nói bậy thôi, đừng chấp nhặt với nó.”
Nhưng tôi nào dám chấp?
Tôi vốn dĩ đã là người thừa thãi trong căn nhà này, một “công dân hạng hai”.
Căn nhà này ngay từ đầu chẳng từng có chỗ cho tôi. Sau này đứa nhỏ lớn lên, chẳng lẽ tôi vẫn phải chen chúc với nó sao?
2
Anh trai hơn tôi tám tuổi. Từ nhỏ bố mẹ đã nói: “Một trai một gái là trọn vẹn chữ ‘Hảo’, đời này không gì viên mãn hơn.”
Họ hàng bạn bè cũng bảo, tôi có một người anh thật tốt, nhất định sẽ cưng chiều em gái.
Mẹ tôi cũng suốt ngày nhắc đi nhắc lại, anh rất yêu thương, rất quan tâm tôi.
Nhưng trong ký ức của tôi, từ bé anh đã lạnh nhạt, nghiêm khắc.
Bố mẹ chỉ giải thích: “Con trai vốn không tinh tế, con phải thông cảm cho anh.”
Khi tôi lớn dần, anh cũng đã thành thanh niên.
Anh không đỗ đại học, đi làm lang bạt vài năm rồi quay về quê cưới vợ.
Để lấy được chị dâu, bố mẹ vét sạch tiền tiết kiệm, còn vay ngân hàng mua một căn hộ ở thành phố hạng hai – đặt cọc 800 nghìn, trả góp 30 năm.
Sau đó lại vay mượn thêm để lo sính lễ.
Khoản nợ ấy mãi đến năm ngoái mới trả xong.
Anh tiêu sạch tài sản trong nhà, khiến chuyện học hành của tôi cũng khó khăn trăm bề.
Sau kỳ thi đại học, bầu không khí trong nhà ngột ngạt đến đáng sợ.
Tôi ngày nào cũng sống trong lo lắng, thường xuyên nghe thấy anh và chị dâu cãi nhau.
Chị dâu nói: “Sớm biết nhà còn phải nuôi thêm một đứa, tôi tuyệt đối đã không gả!”
Âm thanh to rõ, cả nhà đều nghe, nhưng tất cả lại ngầm đồng ý – rằng tôi chính là gánh nặng.
Vậy nên tôi chỉ có thể rụt rè, làm nhiều, nói ít, cố gắng trở thành “người vô hình”, sợ chọc ai không vừa ý.
Năm đó, đúng vào kỳ nghỉ hè, chị dâu sinh con.
Bố mẹ đang ở quê nhận thầu đất trồng rau, anh phải đi làm, nên việc ở cữ gần như toàn bộ rơi vào tay tôi.
Chị dâu mỗi ngày sai tôi chuẩn bị đồ ăn theo ý, liệt kê những điều kiêng kỵ.
Tôi dậy từ 6 giờ sáng, đi chợ mua đồ tươi, nấu cơm sáng. Khi chị dậy ăn thì tôi lại bận bế em bé.
Có lẽ vì tôi chăm sóc chu toàn, nên ngay trước ngày nhập học, trong bữa cơm, anh trai bỗng nói:
“Em gái thi đỗ đại học thật không dễ dàng. Tiền học phí để anh lo, còn chi phí sinh hoạt thì em phải tự làm thêm. Nhà mình không dư dả gì cả.”
Lúc ấy tôi còn nhỏ, nhiều lời muốn nói mà nghẹn trong cổ.
Nói sao được đây? Chẳng lẽ phải nói rằng: “Lẽ ra chi phí học hành vốn nên dành cho tôi, nhưng tất cả đều bị lấy để lo cho anh cưới vợ sinh con, còn bố mẹ vẫn gánh nợ nần.”
Tôi hiểu, chỉ cần tôi hé miệng phản bác, sẽ lập tức bị cả nhà lao vào công kích:
“Mày muốn anh mày tan cửa nát nhà sao?”
Vậy nên tôi chỉ chọn im lặng.
Có lẽ cũng chính vì sự im lặng ấy, mà vị trí của tôi ngày càng thấp.
Từ ngày đó, bố mẹ cứ lặp đi lặp lại:
“Giang Dao, cả đời này con phải nhớ công ơn anh trai. Hoàn cảnh khó khăn vậy mà còn gắng gượng lo cho con đi học, con tuyệt đối không được quên nguồn cội.”
Chị dâu ngồi bên nghe, mặt sầm xuống, hất đũa bỏ đi.
Anh trai vội vàng vỗ về vai chị, uống một ngụm rư/ợ//u rồi nói:
“Anh em trong nhà, nói nhiều làm gì. Chỉ cần sau này Tiểu Dao đừng oán trách anh trai năng lực có hạn là được.”
Tôi ngồi bên bàn ăn, căng thẳng như ngồi trên đống kim châm.
Mọi ánh mắt đều dồn về phía tôi, như muốn ép tôi phải lập tức tỏ thái độ, phải thề thốt, phải chân thành bày tỏ rằng anh trai đối với tôi chẳng khác nào cha mẹ tái sinh, rằng tôi nhất định sẽ “nhớ ơn đáp nghĩa, một giọt nước cũng hoàn trả bằng suối.”
3
Lên đại học rồi, tôi gần như chưa từng được nghỉ ngơi.
Nhà lúc nào cũng nói rất khó khăn.
Ban đầu, anh trai còn gửi cho tôi tiền sinh hoạt phí, mỗi lần một nghìn, duy trì được hơn một tháng.
Sau đó, chị dâu bắt đầu gửi cho tôi trên WeChat hàng loạt video và bài viết ở các nền tảng khác nhau:
“Những công việc làm thêm phù hợp cho sinh viên đại học.”
“Các vị trí vừa học vừa làm.”
“Cách xin trợ cấp dành cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn.”
Thậm chí cả những bài trên Zhihu kể chuyện anh chị em ruột thương nhau, em gái viết bài cảm ơn anh trai, rồi phía dưới là những lời đáp nói phải báo ân thế nào.
Cứ mỗi lần gửi cho tôi, chị lại thêm câu:
“Tiểu Dao, em xem tình cảm anh em người ta tốt biết bao. Tính chị thẳng thôi, chứ không có ác ý, chỉ mong anh em tình thân khăng khít thôi.”
Những cuộc trò chuyện ngột ngạt lặp đi lặp lại ấy khiến tôi nghẹt thở.
Tôi ngày nào cũng lo lắng tháng sau tiền sinh hoạt lấy đâu ra, ngay cả khi ốm đau cũng chẳng dám mở miệng xin thêm.
Nhưng chính vì tôi càng nhẫn nhịn, họ lại càng coi đó là điều hiển nhiên.
Nghỉ đông về nhà, đi mua sắm với chị dâu và đứa nhỏ, thấy đồ chơi hay quần áo trẻ em, chị lại dùng ánh mắt hoặc lời nói ám chỉ tôi phải trả tiền.
“Gọi cô đi! Không gọi thì sao cô mua cho con được đồ tốt chứ?”
Tôi mua xong, chị lại cười:
“Ôi, con bé này thật thà quá, chị chỉ đùa thôi mà!”
Về đến nhà, chị liền lớn tiếng khen ngợi:
“Dao Dao giỏi rồi, kiếm được tiền còn biết mua đồ cho Thành Thành nữa.”
Mẹ tôi nghe xong, cầm quần áo lên ngắm nghía, tiện miệng nói:
“Thế đã là gì? Anh nó còn phải lo học phí cho nó, mua mấy bộ quần áo, ít đồ chơi chẳng lẽ không nên sao?”
Trong mắt họ, học đại học chỉ là đi điểm danh rồi rảnh rỗi làm việc kiếm tiền, vừa đủ học phí vừa đủ ăn ở, thậm chí còn có dư. Đến lúc tốt nghiệp thì chỉ việc lấy bằng về là xong.
Vậy nên, dần dần, nghỉ hè hay nghỉ đông tôi cũng không muốn về nhà.
Tôi nghĩ ít nhất thời gian đó có thể đi làm thêm, tích cóp chút tiền, vừa đỡ vất vả khi đi học, lại có sẵn để sau này tốt nghiệp đi làm, thuê nhà.
Tôi buộc phải tranh thủ kiếm tiền.
Thế nhưng khi tôi tìm được việc làm hè, mẹ lại gọi điện mắng:
“Con ích kỷ thế sao? Anh con đã lo học phí cho con, mà con nghỉ hè không chịu về phụ giúp gia đình à? Rồi khoản trợ cấp sinh viên nghèo, sao con không đi xin? Con chỉ vì chút sĩ diện mà chẳng nghĩ gì cho nhà này à?”
Tôi cầm điện thoại, nước mắt lã chã rơi.
Thực ra kỳ trước, khi nghe về trợ cấp sinh viên khó khăn, tôi cũng đã định đăng ký.
Nhưng phải lên sân khấu kể lể nhà nghèo thế nào, rồi bạn bè bỏ phiếu, cuối cùng nhà trường xét duyệt.
Nhiều bạn khác hoàn cảnh còn khó khăn thật sự, thậm chí có cả dấu chứng nhận hộ nghèo ở quê.
Từ ngày chị dâu biết chuyện đó, chị cứ giục tôi phải đi nộp.
Tôi đành đến phòng cố vấn nộp đơn, bị thầy hỏi kỹ tình hình gia đình, mặt tôi đỏ bừng, cuối cùng xấu hổ nói: “Em không nộp nữa, còn nhiều bạn khác cần hơn.”
Thế nhưng chuyện lại truyền đến tai mấy người cùng phòng.
Mấy ngày liền, có hai bạn suốt ngày bóng gió:
“Có người tham thật đấy, cái gì cũng muốn tranh.”
“Muốn tiền thì cũng phải biết giữ chút mặt mũi chứ!”
Từ đó, tôi quyết tâm đi làm thêm hè, đông, còn hơn ở nhà.
Nhưng hè năm nhất, mẹ lại gọi điện.
Nói anh chị đang ly hôn, chị dâu đi làm, không ai trông con.
Bà còn trông chờ vụ mùa rau năm đó bán được thêm, nợ nần thì còn chồng chất.
Bà khóc lóc: “Sau này cháu tôi không có mẹ thì sống sao?”
Tôi im lặng, không nói gì.
Mẹ lại thăm dò:
“Con nỡ lòng nào thế sao? Về phụ mẹ một mùa hè thôi cũng không được à? Sau hè này, hợp đồng thuê đất cũng hết rồi.”
Thế là tôi lại nhượng bộ.
Sang hè năm thứ hai, họ mở quán nướng, thiếu người làm.
Tôi khuyên thuê thêm nhân viên, họ lại nói: “Lỡ lỗ thì sao?”
Tôi và họ giằng co mãi, đến khi mẹ lau nhà trượt ngã, đau lưng không nhúc nhích nổi, cũng chẳng có ai chăm sóc.
Tôi buộc phải vội vàng về nhà, vừa chăm sóc bà, vừa làm việc nhà, vừa trông cháu.
Nhưng thứ tôi nhận được chỉ là lời trách móc:
“Nếu con chịu về sớm, mẹ đâu đến nỗi này? Cánh con cứng rồi, chẳng coi ai ra gì nữa.”
Và rồi hôm nay, sau hơn một tháng làm việc quần quật không có lấy một ngày nghỉ.
Chị dâu đưa cho tôi cái máy tính cũ kỹ để “bù đắp”.
Thậm chí còn nói tôi tham lam, chỉ vì muốn cái máy tính này.
Cái máy ấy đã bảy tám năm tuổi, tôi đi phát tờ rơi, làm trong xưởng, bưng bê nhà hàng, cũng có thể mua được một cái mới rồi.
Dù là máy rẻ, tôi cũng mua nổi.
Tôi đã lên năm hai, vậy mà vẫn chưa có lấy một cái máy tính riêng.
Trước nay toàn phải dày mặt đi mượn bạn bè.
Mỗi lần làm bài tập nhóm, vì không có máy, tôi chỉ có thể nhận nhiều phần việc hơn để đổi lấy cơ hội được dùng nhờ máy tính của họ.
Ngày của tôi kín đặc: