10
Mẹ tôi liên tục giao cho tôi đủ loại việc nhà.
Tôi vẫn làm, nhưng không phải việc gì cũng làm trọn vẹn.
Những việc như cho heo ăn, cho ngỗng ăn, tưới rau trong vườn – tôi làm rất cẩn thận.
Mẹ tôi nhìn đàn ngỗng và lũ heo bữa nào cũng được ăn no căng bụng, cùng mảnh vườn rau xanh tốt tươi mát, miệng thì nhàn nhạt chê: “Cũng bình thường thôi mà”, nhưng khóe miệng lại không kìm được mà cong lên — tôi biết bà rất hài lòng.
Còn chuyện nấu cơm, tôi chỉ cần món ăn chín là được.
Món đơn giản, hương vị bình thường, mẹ tôi thì nhíu mày, còn em gái tôi thì trực tiếp níu tay bà cầu xin: “Mẹ ơi, vẫn là mẹ nấu đi, cơm chị nấu con nuốt không nổi.”
Còn tôi thì ăn rất ngon lành, mỗi bữa hai bát, không chút miễn cưỡng.
Dáng vẻ này khiến mẹ tôi tin chắc tay nghề bếp núc của tôi chỉ có vậy — nếu không, sao tôi có thể ăn ngon đến thế?
Cuối cùng, bà vẫn không nỡ để em gái tôi chịu ấm ức, đành phải buộc lại tạp dề nấu ăn.
Thế là, việc nấu cơm, thành mỗi người một nửa.
Còn việc hót phân nhà vệ sinh, tôi cố tình làm rất tệ.
Lúc thì giấy vệ sinh bẩn bị gió thổi bay tung tóe, khiến người đi qua chỉ trỏ bàn tán, bảo mẹ tôi dùng cái cách bẩn thỉu ấy để ám chỉ trong nhà có phụ nữ, đúng là không biết xấu hổ;
Lúc thì tôi hót đến mức mùi bốc lên nồng nặc, khiến người khác không dám đặt chân vào.
Em gái tôi buồn tiểu cũng thà nhịn còn hơn bước vào.
Mấy lần như vậy, mẹ tôi đành bó tay, phải bịt mũi tự mình ra tay.
Bà không thể mắng tôi chọn việc mà làm — đến việc bẩn và nặng như cho heo ăn mà tôi cũng làm, đủ thấy tôi không phải người sợ khổ.
Bà chỉ có thể âm thầm thở dài: con người chỉ có thể làm tốt những gì mình giỏi mà thôi.
Em gái tôi tám tuổi rồi, nhưng chưa từng đụng vào việc nhà.
Còn tôi, lúc tám tuổi đã là một tay nấu bếp nhóm lửa, quét sân lau bàn thành thạo.
Kiếp trước, tôi thấy em còn nhỏ, luôn tự mình gánh hết mọi việc.
Nhưng kiếp này thì không.
Sau khi cho heo ăn no, tôi còn bỏ thời gian dọn dẹp chuồng thật sạch sẽ, không để sót một bãi phân nào, mẹ tôi nhìn mà không nói gì.
Tôi làm việc nuôi heo thật tỉ mỉ, đương nhiên không còn thời gian làm việc khác, còn lại, tất nhiên đổ hết lên đầu em tôi.
Em định chối, mẹ tôi liền nói: “Chị con đang làm việc, mẹ cũng làm việc, còn con? Muốn rảnh tay à?”
Em tôi chỉ có thể ấm ức bắt tay vào làm.
Một việc, hai việc… dần dần, những việc mà tôi đã làm khi tôi tám tuổi, em cũng phải làm từng việc không sót.
Em đầy bụng oan ức, nhưng không có lựa chọn nào khác.
Bởi trong nhà này, không ai được rảnh rỗi.
Kiếp trước, trước khi cùng Dư Tẫn Niên khởi nghiệp, tôi từng làm việc trong cơ quan nhà nước ba năm.
Khi đó, tôi đã hiểu được một điều — làm sao để chỉ làm việc mình muốn, mà vẫn khiến lãnh đạo hài lòng.
Chính là: việc lãnh đạo giao thì cứ nhận hết, nhưng chỉ làm tốt những việc mình muốn làm.
Lâu dần, lãnh đạo cũng chỉ dám giao cho mình những việc đó.
Tuyệt đối đừng vì muốn lấy lòng mà việc gì cũng làm tốt — như vậy, cuối cùng việc gì cũng đổ lên đầu mình.
Bí quyết để không bị giao thêm việc, là hãy làm thật tốt phần việc chính, theo đuổi sự hoàn hảo trong từng chi tiết để lãnh đạo hài lòng.
Một khi họ giao thêm việc, thì hãy cố ý giảm chất lượng phần việc chính.
Lãnh đạo đã quen với tiêu chuẩn cao, chỉ cần chất lượng giảm xuống, họ sẽ là người không chịu nổi trước, vì họ cũng cần những “hình mẫu” để trưng ra.
Hai chiêu này, tôi dùng vô cùng thành thạo.
Trước đây tôi không nỡ đem mánh đó về áp dụng trong nhà.
Nhưng giờ, tôi dùng rất tự nhiên.
Phải luôn nhớ: khi người nhà không coi bạn là người, bạn cũng không cần coi họ là người nhà nữa.
Phải công bằng.
Tôi tính toán với mẹ và em gái, nhưng họ lại chẳng tìm được chỗ nào để bắt lỗi tôi.
Gia đình chúng tôi duy trì một trạng thái cân bằng kỳ lạ: ai cũng không hài lòng, nhưng chẳng ai có thể trách được ai.
Mãi cho đến ngày khai giảng, tôi đeo ba lô, rời nhà đến trường Nhất huyện.
Mẹ tôi thở phào — bà thà để tôi không làm việc, còn hơn tôi ở nhà khiến bà nghẹn khuất mà không thể trút ra.
Em tôi cũng thở phào — tôi ở nhà thì chỉ làm nổi bật sự lười nhác và vô dụng của em, em mong tôi đi còn hơn ai hết.
Tôi rất hài lòng với cục diện này.
Những bi kịch gia đình vô số trong kiếp trước đã dạy tôi một điều:
Khi muốn cắt đứt với gia đình gốc rễ, điều tối kỵ là vùng vẫy điên cuồng.
Cách đó trông có vẻ dứt khoát, nhưng thực chất là tự hại mình nhiều hơn cả tổn thương người khác.
Cách cao minh nhất, là như mưa thấm đất — khiến họ chủ động thấy chán, chủ động buông tay.
Chỉ khi họ vứt bỏ bạn, thì mới cắt đứt hoàn toàn, không còn hậu hoạn.
Nếu để họ cảm thấy bạn chỉ đang giận nhất thời, bản chất vẫn là người dễ bắt nạt, tốt tính, họ sẽ tìm mọi cách bám lấy bạn.
Nhưng nếu để họ thấy ở bên bạn chỉ là nghẹn ngào và khó chịu, lại còn khiến họ càng thấy mình thảm hại, họ sẽ tự động tránh xa.
Phải khiến họ tự mình từ bỏ bạn, thì mới có thể thật sự cắt đứt.
Tuyệt đối đừng nghĩ đến chuyện cho họ thấy bạn, thấy sự hy sinh, thấy sự nhẫn nhịn hay ấm ức của bạn… như thể chỉ cần họ thấy, thì mọi sự cố gắng của bạn sẽ được hồi đáp.
Đó là sai lầm lớn nhất.
Tuyệt đối đừng mong có thể đòi lại công bằng từ những người thân chỉ biết lợi dụng bạn.
11
Tôi đến trường Nhất huyện, tình hình tốt hơn tôi tưởng.
Từ trước đã có lời đồn rằng trường Nhất huyện rất kiêu căng, thầy cô cực kỳ xem thường học sinh đến từ nông thôn. Nhưng khi thực sự ở trong đó, tôi nhận ra không hẳn vậy.
Đúng là giáo viên thiên vị học sinh gốc thị trấn, nhưng nếu học sinh nông thôn đủ xuất sắc, họ vẫn sẽ nhìn với ánh mắt tán thưởng.
Sự đối lập thực sự… nằm ở giữa học sinh với nhau.
Dù tôi mang danh “thủ khoa toàn huyện”, nhưng trong ánh mắt của những bạn đến từ thị trấn, vẫn đầy cảnh giác và sự khinh thường khó nhận ra.
Tôi không bận tâm.
Tôi hiểu rõ, cái gọi là “đối đầu”, bản chất đều xuất phát từ nỗi sợ — sợ người khác giành mất nguồn lực và sự chú ý vốn thuộc về mình.
Nhưng chúng tôi chỉ là học sinh, tài nguyên bên ngoài chẳng có bao nhiêu, thì tranh đoạt cái gì?
Hơn nữa, tôi luôn tin, tài nguyên quý giá nhất của một người chính là trí tuệ và phẩm chất từ trong máu. Những thứ này, dẫu có bị người khác ganh tị đến đâu, họ cũng chẳng thể cướp được chút nào.
Chỉ tiếc, đám trẻ con ấy không hiểu điều đó.
Tôi không muốn bị kéo vào cuộc đối đầu vô nghĩa, nên cố tình giữ thái độ khiêm nhường và xa cách. Làm vậy tuy không kết giao được bạn bè, nhưng cũng tránh được không ít rắc rối.
Quả nhiên, như tôi đoán.
Dù sau lưng họ gọi tôi là “con nhà quê giỏi thi”, nhưng mấy ai dám thẳng mặt khiêu khích.
Ngoại trừ một người — Chu Soái.
Ngay từ ngày nhập học, cậu ta đã không ưa tôi, ánh mắt luôn đầy địch ý khó hiểu. Tôi đã suy nghĩ kỹ, từ ngày khai giảng đến tận hôm nay hai tháng trôi qua, thật sự không nghĩ ra có mâu thuẫn gì với cậu ta.
Dư Tẫn Niên không chỉ một lần an ủi tôi: “Đừng sợ, có tớ đây. Ai cũng biết cậu là người do tớ che chở, chẳng ai dám làm gì cậu thật đâu.”
Hôm nhập học, chính cậu ấy đi cùng tôi.
Ban đầu tôi từ chối, nhưng cậu lại nói: “Chỉ khi người khác biết cậu có ‘anh trai’, những kẻ có ý xấu mới phải dè chừng.”
Thế nên tôi không từ chối nữa.
Kiếp trước, tôi từng thầm thích cậu, nhưng vì lòng kiêu hãnh của thiếu nữ và sợ điều tiếng, tôi kiên quyết đến nhập học một mình.
Lúc đó tôi cố gắng chứng minh với cậu rằng mình độc lập, rằng tôi có thể tự làm tốt mọi thứ, tôi không muốn trở thành gánh nặng cho cậu.
Cho đến khi cậu ấy qua đời, tôi mới ngộ ra một điều trong những năm dài sau đó — tại sao lại cứ phải tự mình gồng gánh?
Chỉ cần không mang gánh nặng “phải trả ơn bằng mọi giá”, thì những sự giúp đỡ nên nhận cứ nhận.
Đời này, cậu ấy chủ động xuất hiện với thân phận “anh trai”, tôi liền bình thản tiếp nhận sự che chở ấy.
Hiệu quả rất rõ rệt.
Có Dư Tẫn Niên, học sinh lớp 11 nổi bật, đến hiệu trưởng cũng coi trọng làm “chỗ dựa”, mấy nam sinh đời trước từng quấy rầy tôi với đủ cách nay đều chỉ dám âm thầm quan sát, không ai dám lại gần.
Chỉ có Chu Soái, địch ý của cậu ta khiến tôi không hiểu nổi.
Cậu ta luôn để ý tôi, nhưng ánh mắt ấy không hề có vẻ là vì thầm yêu không được.
Vậy thì là gì?
Đối mặt với trường hợp đặc biệt này, Dư Tẫn Niên ngoài mặt lo lắng, thực chất lại có phần hả hê. Cậu ấy rất hưởng thụ cảm giác “được cần đến”, thậm chí mấy lần tôi trốn phía sau cậu để tránh bị làm phiền, đều được cậu tự diễn giải thành sự lệ thuộc và ngưỡng mộ của tôi.
Cậu ấy cần sự ngưỡng mộ đó.
Mà một người nếu đặc biệt khao khát điều này, lại càng chứng tỏ nội tâm cậu ta yếu ớt.
Khi ý nghĩ đó vừa lóe lên, tôi giật mình.
Kiếp trước, chẳng phải Chi Ân đã chui vào đúng cái lỗ hổng này sao? Dùng sự ngưỡng mộ lấp đầy thiếu thốn trong lòng cậu ấy?
Nhưng tôi chỉ để ý nghĩ ấy tồn tại trong một thoáng — rồi lập tức dập tắt.
Dù lý do là gì, kết quả mới là điều quan trọng nhất.
Một người cuối cùng chọn phản bội tôi, thì người đó đã là người xấu với tôi, tuyệt đối không thể có cơ hội thứ hai.
Chỉ là hiện tại, vì Chu Soái, tôi vẫn cần tận dụng nguồn tin từ Dư Tẫn Niên.
Cậu ấy cũng chịu khó tìm hiểu.
“Nghe nói bố mẹ cậu ta đã ly hôn,” Dư Tẫn Niên nói với tôi, “cậu ta ở thị trấn, nhưng ba cậu tta… lại thích một phụ nữ quê.”
“Cho nên, cậu ta như vậy với cậu, có thể là ‘ghét lây người trong nhà’.”
“Ghét lây?” Tôi nhíu mày. “Trường mình có một nửa học sinh từ quê lên, mà con gái lại nhiều, cậu ta ghét nổi hết à?”
Dư Tẫn Niên cười: “Chi Nha, mặc kệ quê hay thị trấn, như cậu ấy — vừa xinh đẹp, vừa học giỏi, trong trường có được mấy người?”
“Mấy người?” Tôi thuận miệng hỏi theo.
Cậu ấy giơ ngón trỏ phải lên, lắc lắc trước mặt tôi: “Tính đến hôm nay, chỉ có một.”
“Thế nên tôi xui xẻo thành mục tiêu ghét bỏ của cậu ta?”
Từ sau khi nhập học, Dư Tẫn Niên luôn tìm cơ hội bày tỏ rằng tôi là duy nhất trong lòng cậu ấy.
Còn tôi thì luôn cố tình né tránh ý đồ đó, chuyển chủ đề sang hướng khác.
Gương mặt cậu ấy thoáng chút thất vọng, nhưng nhanh chóng vực dậy, bắt nhịp theo lời tôi: “Bị Chu Soái để mắt cũng phiền thật đấy. Cậu ta có một thanh mai trúc mã, từ nhỏ lớn lên cùng nhau, luôn đơn phương thích cậu ta. Con bé đó cực kỳ cảnh giác với mọi cô gái bên cạnh cậu ta… mà cô ta học cùng lớp cậu đấy.”
“Ai?”
“Tả Dật Trúc.”
Tả Dật Trúc?
Chẳng phải là cô bạn nữ xinh xắn trong lớp tôi đó sao?
Mấy hôm trước, tôi được giáo viên giao làm lớp phó môn Văn, phụ trách thu phát bài mỗi ngày.
Dù không ít bạn không ưa tôi, nhưng phần lớn vẫn phối hợp. Chỉ có hai người khiến tôi phiền lòng — chính là Chu Soái và Tả Dật Trúc.
Tả Dật Trúc bóng gió mỉa mai: “Cậu dựa vào cái gì mà được làm lớp phó môn này, đừng tưởng tôi không biết?”
Dựa vào cái gì?
Trước đó, trường vừa tổ chức cuộc thi viết văn, tôi đoạt giải nhất.
Thầy dạy Văn bình luận rằng tôi đã viết ra được cái hồn mộc mạc và dày dặn của văn học nông thôn. Thầy xuất thân từ làng, nên luôn dành sự quan tâm và kỳ vọng đặc biệt cho học sinh nông thôn, cũng luôn cố gắng nâng đỡ.
Vì thế, tôi được ưu ái khá nhiều — tiết của thầy, gần như lúc nào cũng bị gọi trả lời câu hỏi.
Mỗi lần, tôi đều trả lời tốt. Tôi không tin Tả Dật Trúc không thấy, không nghe.
Vì vậy, tôi dịu dàng nhắc cô ta: “Bài văn của tôi được phát trên toàn trường, cậu không nghe thấy à?”
Cô ta bĩu môi: “Thứ quê mùa đó, chỉ có cái ông thầy quê mùa mới thích.”
Mặt cô ta thoáng lên cơn giận kìm không nổi.
Lúc đó tôi không hiểu vì sao cô ta lại như thế, chỉ nghĩ là do ghen ghét nên không muốn làm lớn chuyện, liền nhạt giọng đáp: “Vậy thì cậu đi hỏi thầy Văn đi.” Rồi tiếp tục thu bài tập.
Giờ nghĩ lại mới bừng tỉnh — khi đó cô ta không nhằm vào tôi, mà đang bất bình thay cho Chu Soái.
Nhưng tôi vốn không muốn làm lớp phó môn Văn.
Tôi là thủ khoa đầu vào của cả huyện, nhưng mấy kỳ thi sau đó, điểm của tôi dần tụt.
Dù vẫn giữ vị trí trong top 5 của lớp, nhưng không còn nổi bật như trước.
Không ít bạn bắt đầu bàn tán sau lưng, nói “học sinh nhà quê chỉ giỏi lúc đầu”, không bằng dân thị trấn.
Chu Soái, chính là điển hình của loại học sinh “có đà tiến”.
Lúc nhập học cậu ta không nổi bật, nhưng sau vài kỳ thi đã ổn định ở top 3 lớp, top 10 khối. Đặc biệt môn Văn, hai lần đứng đầu khối, thành tích rất ấn tượng.
Thế nhưng thầy dạy Văn lại chê: bài viết của cậu ta “giống hệt con người cậu ta, kiêu căng, cần rèn giũa thêm”.
Chu Soái không phục.
Mỗi lần tôi đi phát bài, cậu ta chẳng bao giờ đưa tận tay, toàn ném xuống bàn một cái “phịch”, cằm hếch lên: “Tự lấy.”
Tôi hít sâu một hơi, mặt không đổi sắc, nhặt bài lên.
Tôi tự nhủ: chỉ cần tôi không thấy xấu hổ, người xấu hổ là cậu ta.
Quả nhiên, lần nào không chịu nổi trước cũng là Chu Soái.
Thấy tôi chẳng phản ứng gì, mỗi khi tôi quay người đi phát cho người tiếp theo, cậu ta lại cúi đầu hạ giọng nói một chữ: “Dơ.”
Dù tôi nhẫn nại đến đâu, trong lòng cũng dần nổi bực.
Dơ? Dơ cái chân nhà cậu!
Tuy vậy, tôi vẫn theo phản xạ nhìn xuống móng tay mình — sạch sẽ tinh tươm.
Chỉ hôm nhập học, trong kẽ móng có dính ít đất. Đó là do trước khi đi, tôi còn nhổ cỏ, xới đất trong vườn rau.
Vội vàng quá nên lúc rửa tay không để ý kỹ.
Chu Soái nhìn thấy, hừ lạnh một tiếng.
Tôi hơi ngượng, nhưng không muốn gây chuyện, giả vờ không nghe thấy.
Nhưng giờ, cậu ta ngày càng quá đáng.
Một cơn bốc hỏa bùng lên trong lòng tôi — tôi muốn đánh nhau với cậu ta một trận.
Bác sĩ tâm lý từng giúp tôi nhận ra: sự hòa bình chưa bao giờ là kết quả của nhẫn nhịn. Chỉ trong môi trường mà ai cũng biết điều, nhẫn nhịn mới có ý nghĩa.
Còn ở thế giới thực, con người có đủ loại kỳ quái, muốn sống với họ — phải đánh mới ra được bình yên.
Khi nào thì cần “đánh”?
Ngay khi hành vi xấu bắt đầu manh nha — phải ra tay ngay.
Chỉ như vậy mới thể hiện rõ lập trường và ranh giới của bản thân, mới ngăn kẻ khác tiếp tục trượt dài.
Ví dụ như chuyện với mẹ tôi.
Bác sĩ từng nhắc: ngay từ lần đầu tiên mẹ tôi đề nghị để Dư Tẫn Niên đưa Chi Ân đi học, tôi lẽ ra nên kiên quyết từ chối.
Dư Tẫn Niên đi làm đã đủ vất vả, sao còn phải gánh việc đưa đón em vợ?
Hơn nữa, sinh viên khác đều ở ký túc xá, tại sao chỉ có Phó Chi Ân là được học bán trú?
Mẹ tôi lại nói: “Chi Ân còn nhỏ, có Tẫn Niên đưa đón, mấy thằng con trai lông bông mới không dám trêu con bé.”
Tôi thấy không ổn, nhưng vẫn nhịn, nhượng bộ mẹ mình.
Bác sĩ bảo tôi: bất cứ chuyện gì khiến bản thân thấy không thoải mái, thì ngay từ đầu phải chặn đứng.
Trực giác không phải mê tín — đó là kinh nghiệm tích lũy đưa ra cảnh báo nhanh, là sự thông minh vô hình, là bản năng não bộ nhận ra nguy hiểm, tuyệt đối không được xem nhẹ.
Cách tốt nhất để xử lý khi trực giác báo động — chính là lật bàn.
Kiếp trước tôi không có cơ hội làm vậy.
Tôi kiếm đủ tiền, phần lớn việc đều dùng tiền giải quyết.
Người nào dám chọc tôi, chỉ cần một cú chuyển khoản, một cuộc gọi, là xong.
Nhưng giờ, ngoài bản thân, tôi chẳng còn gì cả.
Chính vì thế, lúc trắng tay nhất, lại càng phải biết liều mạng.
Người xấu thích bắt nạt kẻ yếu không nơi nương tựa — nhưng họ càng sợ kẻ yếu ấy bỗng dưng liều mạng không sợ gì.
Chỉ cần dám liều, mới có thể tự mở ra con đường.
Từ trong lòng tôi bỗng dâng lên một cảm giác phấn khích khó tả.
Tôi bắt đầu mong chờ — thời điểm lật bàn ấy, mau mau đến đi.